Czas dobrze wykorzystany

27-09-2016

Druga kadencja poprzednich władz Uniwersytetu Łódzkiego dobiegła końca. Był to ważny okres w historii naszej uczelni, czas wielu istotnych zmian i doniosłych wydarzeń. Osiem lat temu wspólnie zdecydowaliśmy o przeprowadzeniu głębokich reform, które miały przygotować uniwersytet na niekorzystne zjawiska społeczne i gospodarcze, a w związku z tym na coraz trudniejsze warunki, w jakich przyszło mu funkcjonować.


Podjęliśmy wspólnie zadanie modernizacji, która miała otworzyć perspektywę rozwoju, odpowiadającego naszym ambicjom i uwzględniającego wielki potencjał naszego środowiska, którego zawsze byliśmy świadomi. Proces ten wymagał wielu niepopularnych i trudnych decyzji, wielu wyrzeczeń ze strony wszystkich członków uczelnianej społeczności. Musieliśmy stawić czoło poważnym problemom, co z kolei powodowało liczne napięcia i nieporozumienia. Wiele osób nie rozumiało przeprowadzanych zmian i nie podzielało entuzjazmu dla podejmowanych decyzji. Dziś jednak możemy ze spokojem powiedzieć, że udało nam się osiągnąć sukces. Wykonaliśmy nasze zadanie i zostawiamy naszym następcom uniwersytet gotowy na kolejne wyzwania, zdolny do dalszego rozwoju, otwarty na wymagania współczesności.

Wyremontowany i zmodernizowany budynek Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej

Wyremontowany i zmodernizowany budynek Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej

Fot. Maciej Andrzejewski

Realizację naszych zadań zaczęliśmy od spraw najtrudniejszych: poprawy finansowych podstaw działalności uczelni i zmiany zasad zarządzania. Chcieliśmy doprowadzić do trwałego polepszenia sytuacji ekonomicznej, by kwestie braku środków nie dominowały już nigdy w dyskusjach o losach uniwersytetu. Dziś wiemy, że nasza kondycja finansowa jest stabilna, nie doświadczamy paraliżującego inne uczelnie zadłużenia, stać nas na rozwój, a sprawy natury ekonomicznej schodzą w debatach na dalszy plan.

Zmieniliśmy gruntownie i trwale reguły zarządzania uczelnią. Nadaliśmy szeroką autonomię wydziałom, przekazując dziekanom i radom wydziałów istotną część kompetencji przysługujących dotychczas rektorowi. Obecnie większość decyzji kadrowych, organizacyjnych i finansowych podejmowana jest na wydziałach, które samodzielnie kształtują strategię swego rozwoju naukowego. Od kilku lat staramy się modernizować system pracy administracji stosują w większym stopniu nowoczesne narzędzia cyfrowe.


Uznaliśmy, że kryzys demograficzny należy potraktować jako szansę na lepsze wykorzystanie wielkiego potencjału naukowego i badawczego uniwersytetu, który postanowiliśmy przekształcić w uczelnię naukowo-dydaktyczną, zwiększając nacisk na rzetelną i innowacyjną pracę badawczą. Realizując plan rozwoju naukowego, udało nam się poprawić wyniki oceny parametrycznej naszych wydziałów. Rozsądny optymizm pozwala przypuszczać, że rezultaty będą jeszcze lepsze w kolejnej edycji tej oceny.

Zwiększyliśmy istotnie naszą dynamikę w zdobywaniu grantów badawczych ze środków krajowych i międzynarodowych. Realizujemy wielkie projekty naukowe, zwłaszcza na wydziałach eksperymentalnych. Na szczególną uwagę zasługuje tu stała aktywność Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska oraz Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego. Jednak w ostatnich latach ogromny postęp zauważalny jest na innych wydziałach, zwłaszcza na Wydziale Chemii oraz Fizyki i Informatyki Stosowanej. Coraz większe osiągnięcia są także udziałem łódzkich humanistów.

Zbudowany od podstaw gmach Wydziału Filologicznego w oryginalnym ujęciu naszego fotoreportera

Zbudowany od podstaw gmach Wydziału Filologicznego w oryginalnym ujęciu naszego fotoreportera

Fot. Maciej Andrzejewski

Uniwersytet Łódzki jest niekwestionowanym regionalnym liderem w realizacji projektów badawczych, zwłaszcza w programie Horyzont 2020, w którym prowadzimy obecnie pięć projektów. Zamierzamy dalej z wielkim zaangażowaniem wspomagać pracę naukową naszych pracowników, doktorantów i studentów, wprowadzając kolejne udogodnienia oraz oferując wsparcie administracyjne i finansowe podejmowanych przedsięwzięć naukowych.

Zainicjowaliśmy nową formę współpracy naszych uczonych z różnych dziedzin przy wspólnych projektach naukowych, badawczych i popularyzujących osiągnięcia uczelni. Możemy się dziś szczycić sukcesami interdyscyplinarnych ośrodków badawczych: Ceraneum, Bałkany na przełomie XX/XXI w., Centrum Badań Humanistycznych, Centrum Szekspirowskiego, Centrum Badań Wschodnich czy też ostatnio Centrum Badań Miejskich.

Za te wszystkie osiągnięcia, pomysły i wysiłki jesteśmy wdzięczni naszym pracownikom, doktorantom i studentom. Dziękujemy za odwagę w podejmowaniu nowych zadań i konsekwencję w ich realizacji.

Od początku pierwszej kadencji szybko reagowaliśmy na zmieniające się warunki kształcenia i oczekiwania studentów. Powołaliśmy nowe kierunki studiów, w tym także prowadzonych wspólnie z naszymi partnerami biznesowymi. Warunki kształcenia na kierunkach tradycyjnych staramy się przez cały czas doskonalić. Studenci są naszą dumą. Wielka liczba kandydatów na studia świadczy o atrakcyjności Uniwersytetu Łódzkiego i najlepiej weryfikuje nasze wysiłki dydaktyczne. Wszystkim pracownikom składamy serdeczne podziękowania za podejmowane przez nich starania, pozostając w przekonaniu, że swą wytrwałością nadal będą umacniali znakomitą opinię, jaką cieszymy się wśród słuchaczy i absolwentów.

Wprowadziliśmy transparentny, uwzględniający specyfikę poszczególnych nauk, system oceny pracowników, sparametryzowany według kryteriów ustalanych na wydziałach. Utworzyliśmy po raz pierwszy w historii Uniwersytetu Łódzkiego fundusz wynagrodzeń motywacyjnych. Połączenie rzetelnej oceny pracowniczej z motywacyjnym systemem wynagradzania przynosi widoczne rezultaty; wyraźną poprawę aktywności badawczej, zwłaszcza wśród młodych pracowników. Daje to podstawy do optymistycznego spojrzenia na rozwój naukowy całej uczelni.

Wyrazem troski o młodych pracowników nauki było utworzenie dla ich dzieci przedszkola uniwersyteckiego. Jest to jedna z najnowocześniejszych i najlepiej prowadzonych placówek tego typu w Łodzi.

Działania władz uczelni zmierzające do poprawy sytuacji pracowników spotykają się z wysoką oceną instytucji zewnętrznych, czego dowodem jest uhonorowanie uniwersytetu certyfikatem Pracodawca Przyjazny Pracownikom, przyznawanym przez Prezydenta RP na wniosek KK NSZZ Solidarność oraz tytułem Uczelnia Przyjazna Rodzicom.

Należy podkreślić, że wszystkie reformy, nawet te najtrudniejsze i wymagające wielu wyrzeczeń, dokonały się we wzorcowej współpracy z organizacjami związkowymi, za co władze uczelni chcą wyrazić im uznanie i gorąco podziękować. Ten przykład racjonalnego współdziałania dla dobra uniwersytetu oraz jego pracowników daje nadzieję na kontynuację koniecznych reform w warunkach społecznego spokoju, a także bezpieczeństwa socjalnego wszystkich zatrudnionych.

W centrum zainteresowania władze uczelni stali się absolwenci, którzy są największą siłą budującą tożsamość Uniwersytetu Łódzkiego, świadczącą o jej jakości, wspierającą jego tradycję i rozwój, znakomicie działającą na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. W roku 2013 przystąpiliśmy do realizacji programu Absolwent VIP, adresowanego do grona naszych najwybitniejszych wychowanków. Utrzymywanie trwałych relacji z absolwentami oraz zachęcanie ich do powrotu do macierzystej uczelni poprzez udział w różnorodnych inicjatywach i ważnych przedsięwzięciach, takich jak projekt mentorski, wykłady eksperckie, Karta Absolwenta czy spotkania okolicznościowe, stanowi przedmiot naszej szczególnej troski.

Konsekwentne działania w tym obszarze zostały dostrzeżone na forum ogólnopolskim i docenione nagrodą LUMEN 2015 w kategorii Współpraca z otoczeniem , przyznawaną przez Fundację Perspektywy.

Kompleksowo zmodernizowany, zgodnie z normami unijnymi, oraz wyposażony w nowy sprzęt, budynek VII Domu Studenckiego

Kompleksowo zmodernizowany, zgodnie z normami unijnymi, oraz wyposażony w nowy sprzęt, budynek VII Domu Studenckiego

Fot. Maciej Andrzejewski

Staraliśmy się w ciągu mijających ośmiu lat, by proces modernizacji uczelni obejmował również tworzenie doskonałych warunków lokalowych, w jakich prowadzimy badania i kształcimy studentów. Kontynuowaliśmy prace rozpoczęte przez naszych poprzedników i tworzyliśmy nowe inwestycje. Dziś śmiało możemy powiedzieć, że prowadzimy naszą działalność w bardzo dobrych warunkach lokalowych i w wielu przypadkach dysponujemy najnowocześniejszą infrastrukturą badawczą. W ostatnich latach wykorzystaliśmy środki ministerstwa, unijne oraz własne rezerwy finansowe na gruntowną modernizację zaplecza laboratoryjnego, realizując szeroko zakrojony plan inwestycyjny. Mamy znakomitą, nowoczesną i sprawnie działającą bibliotekę zintegrowaną z systemem bibliotek wydziałowych. Możemy się też poszczycić jednym z najlepszych w Polsce repozytoriów. Budowa Centrum Ekonometryczno-Informatycznego na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym, modernizacja budynków Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej, chemii i biologii oraz zupełnie nowy budynek Wydziału Filologicznego zapewniły uczonym i studentom komfortowe warunki pracy naukowej i kształcenia. Kolejne, już rozpoczęte, inwestycje poprawią warunki lokalowe geografii i nauk humanistycznych.

Jednym z priorytetów dwóch mijających kadencji było istotne umiędzynarodowienie uniwersytetu. Zaczynaliśmy bardzo skromnie, a zrozumienie potrzeby internacjonalizacji nie było na uczelni zbyt duże. Dziś jesteśmy w zupełnie innym miejscu. Prowadzimy lub uczestniczymy w międzynarodowych programach edukacyjnych, które włączają nas w międzynarodowe sieci uczelni wyższych. Nasi pracownicy są aktywnymi członkami naukowych organizacji międzynarodowych, często zasiadając w ich władzach. Zwiększyliśmy liczbę realizowanych projektów badawczych o zasięgu ponadnarodowym. Znacząco poprawiły się wskaźniki wymiany studenckiej. Wielokrotnie zwiększyła się liczba studiujących u nas obcokrajowców. Dowodami sukcesu w internacjonalizacji naszej uczelni są zdobyte nagrody i wyróżnienia. Niezmiennie od kilku lat Uniwersytet Łódzki zajmuje wysokie miejsce w bardzo wąskim gronie polskich uczelni obecnych w międzynarodowych rankingach. Utrzymanie takiego tempa jego internacjonalizacji jest jednym z priorytetów rozwoju w kolejnych latach.

Od początku pierwszej kadencji staraliśmy się podejmować działania podnoszące prestiż uniwersytetu w środowisku naukowym. Organizujemy coraz więcej międzynarodowych i krajowych konferencji naukowych, przyciągamy najwybitniejszych uczonych ze świata, którzy prowadzą zajęcia ze studentami i biorą udział we wspólnych projektach naukowych. Staramy się współtworzyć międzynarodowe gremia naukowe, jesteśmy coraz bardziej widoczni w instytucjach europejskich, a nasi uczeni uczestniczą we władzach krajowych i międzynarodowych stowarzyszeń naukowych.

Zabytkowy, pofabryczny budynek po dawnej wytwórni pończoch przy ul. Pomorskiej, po remoncie, modernizacji i adaptacji do potrzeb placówki oświatowej, stał się siedzibą Publicznego Liceum Ogólnokształcącego Uniwersytetu Łódzkiego

Zabytkowy, pofabryczny budynek po dawnej wytwórni pończoch przy ul. Pomorskiej, po remoncie, modernizacji i adaptacji do potrzeb placówki oświatowej, stał się siedzibą Publicznego Liceum Ogólnokształcącego Uniwersytetu Łódzkiego

Fot. Maciej Andrzejewski

W ostatnich ośmiu latach nadaliśmy doktorat honorowy wybitnym postaciom światowego i polskiego życia naukowego, społecznego i kulturalnego, takim jak Margaret Thatcher, Władysław Bartoszewski, Jose Manuel Barroso, Aaron Ciechanover, Amos Oz czy Umberto Eco. Gośćmi Uniwersytetu w cyklu wykładów rektorskich byli znani przedstawiciele nauki, polityki oraz życia gospodarczego, m.in., Roger Penrose, Szewach Weiss, Peter Gardenfors, prezydenci Joachim Gauck i Vaclav Klaus, a także Jerzy Buzek, ks. Adam Boniecki, Sławomir Lachowski.

Wyjątkową okazją do budowania akademickiej dumy stały się ubiegłoroczne obchody siedemdziesięciolecia Uniwersytetu Łódzkiego. Dla uczczenia tego wyjątkowego święta zaplanowano wiele spotkań i ważnych imprez przypominających początki i rozwój naszej uczelni oraz jej obecną pozycję. Największy jednak akcent został położony na sprawy integracji absolwentów. W towarzyszącym obchodom Światowym Zjeździe Absolwentów wzięło udział łącznie blisko cztery tysiące osób.

Trwałym owocem obchodów rocznicowych pozostanie ustanowiona przez Uniwersytet Łódzki Nagroda im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego za najwybitniejszą pracę humanistyczną. Już pierwsza edycja tej nagrody pokazała, jak wielkie zyskała ona uznanie w środowisku naukowym. Pierwszym laureatem został prof. Jan Strelau, wybitny polski psycholog doceniony za dzieło Różnice indywidualne. Historia, determinanty, zastosowania . Do drugiej edycji konkursu zgłoszono blisko pięćdziesiąt prac ze wszystkich znaczących ośrodków humanistycznych w Polsce.

Działalność naukowa i dydaktyczna to nie jedyne cele uniwersytetu. Nie bez znaczenia jest też jego rola kulturotwórcza. Od wielu lat staramy się oddziaływać na życie miasta, regionu i kraju. Podejmujemy inicjatywy popularyzujące naukę i podejmujemy przedsięwzięcia kulturalne.

Utworzyliśmy przy uczelni liceum ogólnokształcące, które jest szkołą publiczną kształtującą młodych ludzi w duchu akademickiej wolności badań i szacunku dla nauki. Nasze liceum jest prestiżową placówką edukacyjną, do której zgłaszają się chętni także spoza Łodzi. Uczniowie zdobywają znaczące nagrody i wyróżnienia w ogólnopolskich konkursach przedmiotowych, uczestniczą w międzynarodowej wymianie i rozwijają swoje pasje.

W odpowiedzi na zapotrzebowanie lokalnego środowiska zagranicznych inwestorów, utworzyliśmy w Łodzi – i z sukcesem prowadzimy – szkołę międzynarodową, nawiązującą do brytyjskiego systemu kształcenia. W tym przedsięwzięciu otrzymaliśmy wsparcie Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Ponadto od kilku lat realizujemy zajęcia na cieszącym się dużym zainteresowaniem Uniwersytecie Łódzkim dla Dzieci.

Wspieramy też bardzo popularny Uniwersytet III Wieku.

Kończąc naszą kadencję, wyrażamy przekonanie, że czas, jaki społeczność Uniwersytetu Łódzkiego oddała do naszej dyspozycji, został dobrze wykorzystany. Przejmując uczelnię od naszych poprzedników, zobowiązaliśmy się do kontynuowania ich dzieła, mając świadomość, że jesteśmy ogniwem w wieloletnim łańcuchu akademickiej tradycji. Wprowadzaliśmy zmiany, które uznaliśmy za niezbędne dla rozwoju uczelni, zachowując jednocześnie to, co najcenniejsze – co było, jest i pozostanie niezbywalnym osiągnięciem budowanej od roku 1945 historii. Dokładaliśmy wszelkich starań w najlepszej wierze, by sprostać oczekiwaniom całej społeczność akademickiej uniwersytetu i nie zawieść pokładanych w nas nadziei. Zdajemy sobie sprawę, że wiele obszarów wymaga jednak dalszego doskonalenia. Naszym następcom przekazujemy dzieło niedokończone, wymagające kontynuacji. Jesteśmy pewni, że podejmą to wielkie wyzwanie i będą prowadzić nasz uniwersytet dobrą drogą, nie unikając spraw trudnych, wnosząc w jego życie nową energię i nowe idee.

Wierzymy, że po wykonaniu tego dzieła swoim następcom pozostawią uczelnię, która wszystkich będzie napawać jeszcze większą niż dziś dumą i radością, płynącą z faktu, że jesteśmy członkami akademickiej wspólnoty Uniwersytetu Łódzkiego, naszego uniwersytetu.

prof. Włodzimierz Nykiel

rektor UŁ w latach 2008–2016