Sto lat Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej

04-05-2016

W gmachu Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego od 11 lutego do 11 marca prezentowana była wystawa poświęcona Orkiestrze Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina, przygotowana z okazji setnej rocznicy jej powstania.


Wernisaż wystawy poświęconej stuleciu Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina

Wernisaż wystawy poświęconej stuleciu Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina

Fot.: Paulina Milewska

Ekspozycja przybliżała najważniejsze momenty z dziejów orkiestry, której historia jest ważną częścią dziejów Łodzi ale też i polskiego dziedzictwa kulturowego. Zespołu muzycznego, najdłużej działającego spośród łódzkich orkiestr symfonicznych, pierwotnie noszącego nazwę Łódzka Orkiestra Symfoniczna. Dzieje jej zapoczątkował koncert na scenie pierwszego w Łodzi, dziś już nieistniejącego Teatru Wielkiego przy ulicy Konstantynowskiej, który odbył się 17 lutego 1915. Wykonawcami była sześćdziesięcioosobowa grupa instrumentalistów, zawodowców i amatorów, pod wodzą pianisty i dyrygenta Tadeusza Mazurkiewicza, a celem zdobycie funduszy dla pozostających w trudnych warunkach materialnych łódzkich muzyków.

Zawartą w dokumentach, zdjęciach, obrazach, opisach i wspomnieniach historię orkiestry można podzielić na trzy etapy: do wybuchu II wojny światowej, kiedy orkiestra działała jako stowarzyszenie; czasy okupacji i jej powojenną działalność jako orkiestry symfonicznej powstającej łódzkiej filharmonii i okres późniejszy, aż do zakończenia roku jubileuszowego.

Wystawa przedstawiała artystyczne losy zespołu jednocześnie ukazując trudną drogę jego członków w przezwyciężaniu trudnych problemów bytowych. W to wszystko niejako wplecione były też losy ich instytucji. Ekspozycja prezentowała też koncertową działalność orkiestry, artystów – niezwykle często o uznanej na świecie sławie – z łódzką orkiestrą koncertujących, jak również dyrygentów współpracujących z zespołem oraz ich znaczący wkład rozwój i wpływ na jego artystyczny wizerunek.

Odwiedzający ekspozycję mogli też zapoznać się z artystycznym dorobkiem orkiestry, m.in., jej koncertami na najważniejszych estradach w Polsce, np. wielokrotnymi występami na estradzie Filharmonii Narodowej, a także migawki z pełnych artystycznych sukcesów zagranicznych turneé.

Przybliżała także wystawa mało znane fakty z udziału orkiestry w ważnych dla środowiska wydarzeniach, takich jak: uroczystości zorganizowane dla uczczenia w 1916 r. kolejnej rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja, ogólnonarodowe obchody stuletniej rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki w roku 1917, uroczystości sienkiewiczowskie w 1924 r., ogólnokrajowe obchody chopinowskie w (1932 i 1949), uroczystości 1 maja 2004 r. z okazji przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, upamiętniające tragedie w Litzmannstadt Ghetto, itd., itd.

Na ekspozycji znalazły się również oryginalne afisze orkiestry, m.in., z uroczystego koncertu z udziałem Krystiana Zimermana oraz uroczystości nadania łódzkiej filharmonii imienia Artura Rubinsteina.

Zamieszczone na wystawie materiały były jednocześnie świadectwem zmieniających się czasów, zwyczajów, sposobów prezentowania i odtwarzania muzyki ukazując udział orkiestry w koncertach relacjonowanych na żywo na antenie Polskiego Radia, zarówno w czasach przed – jak i powojennych. Przypominały też liczne realizacje nagrań muzyki do polskich filmów fabularnych i dokumentalnych, począwszy od pierwszego filmu z roku 1945 pt. Bitwa o Kołobrzeg powstałego pod redakcją Jerzego Bossaka w Wytwórni Wojska Polskiego.

 Fragment ekspozycji

Fragment ekspozycji

Fot.: Paulina Milewska

Mówiła także wystawa o udziale orkiestry w cyklicznych programach telewizyjnych, m.in., Nie taki diabeł straszny oraz I co dalej, laureacie? zrealizowanych wg scenariusza i z udziałem Henryka Czyża (do dziś wielokrotnie powtarzanych).

Przybliżała również dokonane przez łódzką orkiestrę prawykonania dzieł, m.in., Tadeusza Paciorkiewicza, Tomasza Kiesewettera, Bronisława Kazimierza Przybylskiego, Krzysztofa Pendereckiego, także nagrania dokonane dla polskich i zagranicznych firm fonograficznych pod dyrekcją, m.in., Henryka Czyża i Zdzisława Szostaka (np. z udziałem Teresy Wojtaszek-Kubiak). Jedną z ostatnich realizacji był projekt przygotowany dla firmy DUX z utworami Witolda Lutosławskiego, który uzyskał nominację w swojej kategorii do nagrody FRYDERYKI 1915.

Szczególne miejsce poświęcone było Arturowi Rubinsteinowi, patronowi filharmonii. Przedstawiono rodzinne związki pianisty z Łodzią, jak i  wydarzenia z dzieciństwa mające ważny wpływ na jego muzyczny rozwój, także liczne koncerty solowe na łódzkiej estradzie oraz trzykrotne koncerty z towarzyszeniem łódzkiej orkiestry, z którą po raz pierwszy wystąpił w roku 1927.

Prezentowano też migawki z wydarzeń jubileuszowych z okazji obchodów stulecia działalności orkiestry – kiedyś Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej – dziś Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina, m.in., moment jej uhonorowania Złotym Medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis za działalność na rzecz polskiej kultury.

Kuratorem ekspozycji, na której znalazło się dziesięć dwustronnych plansz oraz piętnaście gablot, była Bożena Pellowska-Chudobińska. Ze strony BUŁ przy organizacji wystawy współpracowały Marzena Kowalska i Irena Łabiszewska,

Bożena Pellowska-Chudobińska