Rocznicowo pod Siódemkami

04-05-2016

Na zaproszenie Zarządu Stowarzyszenia Tradycji Akademickich Siódemki, 24 lutego w Klubie 77, odbyło się spotkanie z uczestnikami łódzkich studenckich strajków z roku 1981.


W rozmowie po latach wzięli udział: Marek Perliński i Wojciech Walczak (ówcześni współprzywódcy strajku), Wiesław Urbański , Kazimierz Olejnik , Andrzej Mękarski , Barbara Urbańska, Stanisław Szcześniak (Uniwersytet Łódzki); Jan Reczkowski , Józef Kobos (Akademia Medyczna – obecnie Uniwersytet Medyczny); Arkadiusz Noremberg , Jan Michajłowski (Politechnika Łódzka); Jacek Przybylski (Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna – obecnie Akademia Muzyczna); Jacek Talczewski (Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna Teatralna).

Specjalnymi gośćmi byli prof. Krzysztof Lesiakowski oraz Marcin Gawryszczak – współautorzy książki Strajk studentów Łodzi styczeń-luty 1981 .

Strajkujący studenci w ówczesnym gmachu filologii UŁ przy al. Kościuszki

Strajkujący studenci w ówczesnym gmachu filologii UŁ przy al. Kościuszki

Fot.: ze zbiorów Edwarda Chudzika

Przybyli na nie zarówno ówcześni członkowie SZSP, NZS jak i niezrzeszeni studenci. W dyskusji zaproponowano tematy: Wpływ treści Porozumień Łódzkich na trwałe zmiany w uczelniach wyższych, Strajk jako największy w Europie – zakończony sukcesem – zryw wolnościowy, Codzienność w życiu studentów podczas strajku , Aktywność Studentów`81 po strajku i w późniejszym życiu publicznym w Polsce i poza granicami.

Marek Perliński podkreślił wielkie znaczenie strajku poza granicami kraju. Zaproponował przetłumaczenie książek o strajku, m.in., na język angielski , co by może przyczyni się do wprowadzenie ich do programu nauczania w zachodnich uczelniach.

Wiesław Urbański wskazał na trwały wpływ porozumień na autonomię uczelni wyższych. Wywalczone wówczas zapisy o, m.in.: zasadach wyboru do władz wydziałów i senatu (przedstawiciele starszej i młodszej kadry naukowej oraz studenci otrzymali po jednej trzeciej głosów), fakultatywności przedmiotu język rosyjski i zniesieniu obowiązkowego szkolenia wojskowego dla studentów – stały się praktyką aż po obecne czasy. Zaznaczył też, że sukcesem była rejestracja, pierwszej w obozie socjalistycznym, niezależnej organizacji studenckiej – NZS.

Kazimierz Olejnik omówił znaczenie wspólnego strajku studentów SZSP i NZS, jako jednego z głównych warunków sukcesu Porozumień Łódzkich. Ta jedność objawiała się przede wszystkim w łódzkich uczelniach, jako nadrzędne pojmowanie celów bez względu na poglądy.

W podobny sposób wyrażał swoją opinię o współdziałaniu studentów na ówczesnej Akademii Medycznej Jan Raczkowski. Wspomniał o oddaniu do dyspozycji kierownictwa strajku maszyn, kopiarek, powielaczy, papieru, itp. z zasobów SZSP.

Andrzej Mękarski – szef zaopatrzenia strajkowego – zwrócił uwagę na formy pomocy ze strony zakładów przemysłowych, struktur Solidarności, taksówkarzy, cinkciarzy i zwyczajnych łodzian. Zaopatrzenie w żywność, papier, środki higieniczne, medyczne – to przykład sprawnego działania struktur organizacyjnych strajku.

Jan Przybylski z kolei przedstawił, wynegocjowane wcześniej przez studentów PWSM , porozumienie z Ministerstwem Kultury i Sztuki. Znosiło ono, m.in., niewydolną organizację karier naukowych, niedostępnych szerokiej grupie zdolnych asystentów. Odpolityczniono również działalność kół naukowych na uczelni.

Dokumentowanie strajku i ryzyka z tym związane omówił Jacek Talczewski, największy kronikarz filmowy strajków łódzkich. Zaznaczył olbrzymi wkład protestujących studentów w wolnościowe postulaty, które wyzwoliły większą wiarę w zwycięstwo wśród inteligencji polskiej. Percepcja w prasie zagranicznej strajku łódzkich studentów, np. amerykańskiej i francuskiej, miała wymiar walki o wolność i niepodległość.

Stanisław Zaręba, były sekretarz KŁ PZPR, zaprezentował reakcje ówczesnych władz, ich analizy sytuacji na uczelniach. Ocenił, że strajk wywarł duży wpływ na kadry partyjne, skłonił je do rozwiązywania konfliktów na uczelniach poprzez negocjacje.

Profesor Krzysztof Lesiakowski mówił o wielkiej odwadze studentów w sytuacji zagrożenia represjami. Stan wojenny potwierdził te zagrożenia – ponad połowa przywódców strajku studentów była internowana.

O kulisach rozmów ze świadkami tamtych wydarzeń opowiadał Marcin Gawryszczak, który przeprowadził większość wywiadów zamieszczonych we wspomnianej wcześniej książce poświęconej łódzkim strajkom.

Spotkaniu towarzyszyła długa, żywa dyskusja, wybiegająca ona poza ustalone wcześniej tematy. Jego uczestnicy podkreślali, że warto co roku rozmawiać o studenckim proteście, poszerzając grono osób pamiętających tamten czas. Szczególnym postulatem było oczekiwanie włączenia się nowego pokolenia słuchaczy i absolwentów szkól wyższych w podobne spotkania.

Minione, rocznicowe prowadził Ryszard Podladowski, ówczesny sekretarz Międzyuczelnianej Komisji Porozumiewawczej, który też przekazał informację o wpisaniu w szlak turystyczny Łodzi miejsc związanych ze studenckimi strajkami 1981.

Ryszard Podladowski