Pięć lat Ceraneum

05-01-2017

W gmachu Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego obchodzono 7 grudnia jubileusz pięciolecia Centrum Badań nad Historią i Kulturą Basenu Morza Śródziemnego i Europy Południowo-Wschodniej im. prof. Waldemara Cerana (Ceraneum).

Spotkanie jubileuszowe otwiera prof. Maciej Kokoszko, dyrektor centrum (pierwszy z prawej); obok (siedzi) mgr Jan M. Wolski członek Ceraneum, doktorant w Katedrze Historii Bizancjum UŁ

Spotkanie jubileuszowe otwiera prof. Maciej Kokoszko, dyrektor centrum (pierwszy z prawej); obok (siedzi) mgr Jan M. Wolski członek Ceraneum, doktorant w Katedrze Historii Bizancjum UŁ

Fot. Krzysztof Jagusiak

Uroczystość otworzył prof. Maciej Kokoszko, dyrektor placówki który następnie omówił najważniejsze aspekty jej dotychczasowej działalności. Przypomniał, że oficjalna inauguracja działalności Ceraneum odbyła się 18 maja 2011 r. z udziałem ówczesnych władz rektorskich i dziekańskich, a także wielu gości z zagranicznych i polskich ośrodków naukowych. Wiązała się na także ściśle z formalnym przekazaniem BUŁ przez rodzinę prof. W. Cerana BUŁ bogatej kolekcji książek uczonego, co w połączeniu z udostępnieniem przez bibliotekę jednego z pomieszczeń, umożliwiło rozpoczęcie pracy księgozbioru Ceraneum. Dyrektor centrum zaprezentował także najważniejsze efekty naukowej działalności placówki, poczynając od zorganizowanego na przełomie lutego i marca 2012 r. zjazdu Międzynarodowej Rady Naukowej Ceraneum, poprzez liczbowe podsumowanie dotychczasowych dokonań. Złożyła się na nie organizacja czterech konferencji naukowych i trzydziestu pięciu wykładów otwartych, przygotowanie dwudziestu monografii i sześciu numerów czasopisma Studia Ceranea, a także realizacja siedemnastu projektów badawczych (na łączną kwotę ponad półtora miliona złotych) oraz współpraca z zagranicznymi ośrodkami akademickimi w takich programach, takich, jak Erasmus+.

Scharakteryzowano również wybrane projekty badawcze, już ukończone, bądź nadal trwające. Dyrektor Ceraneum przedstawił ponadto, realizowanemu w latach 2011– 2013 w Narodowym Programie Rozwoju Humanistyki, projektowi przekładu na język francuski i opublikowaniu rozprawy doktorskiej prof. Waldemara Cerana nt. Rzemieślnicy i kupcy w Antiochii i ich ranga społeczna (II połowa IV wieku), wydanej w roku 1969. Projekt koordynowali członkowie Ceraneum dr Paweł Filipczak i prof. Sławomir Bralewski. W drugiej części swego wystąpienia szef centrum omówił pozostałe projekty i stypendia realizowane przez badaczy działających pod szyldem Ceraneum: Państwo bułgarskie w latach 927–969. Epoka cara Piotra I Pobożnego (kierownik – prof. Mirosław Jerzy Leszka), Ruch monastyczny w drugim carstwie bułgarskim i jego rola społeczna(wykonawca – mgr Jan Mikołaj Wolski) oraz Patronka zabytkowej łódzkiej cerkwi – święta księżna Olga. Rys biograficzny, historia kultu i polski przekład korpusu źródeł (wykonawca – dr Zofia Brzozowska), a także przedstawił stypendystów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego związanych z Ceraneum. Wspomniana została również publikacja, będąca pokłosiem studencko-doktoranckiej konferencji naukowej w roku 2014 nt. Kim jest Romajos?, zorganizowanej przez Sekcję Naukową Studentów działającą wówczas przy centrum.

Uczestnicy uroczystości zebrani w siedzibie Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego

Uczestnicy uroczystości zebrani w siedzibie Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego

Fot. Krzysztof Jagusiak

Mówiono również o czasopiśmie Studia Ceranea. A Journal of the Waldemar Ceran Research Center for the History and Culture of the Mediterranean Area and South-East Europe, które ukazuje się od  roku 2011, indeksowane jest obecnie w dziesięciu międzynarodowych bazach referencyjnych (w tym Emerging Sources Citation Index – Web of Science Core Collection, EBSCO, CEEOL i ERIH Plus) i z dziewięcioma punktami znajduje się na liście B czasopism punktowanych, oraz o zainaugurowanej w 2015 r. serii Series Ceranea, w której ukazały się dotąd trzy tomy przekładów źródeł.

Poruszono też kwestię rozwoju księgozbioru centrum, zwracając przy tym uwagę na progres dotyczący stale zwiększającej się liczby woluminów w kolekcji Ceraneum i niedawną – możliwą dzięki zgodzie i pomocy dyrekcji BUŁ – zamianę dotychczasowej niewielkiej sali, mieszczącej księgozbiór, na znacznie większe pomieszczenie dostosowane do rosnących zasobów kolekcji.

Rodzina prof. Waldemara Cerana; pierwsza z lewej Dorota Ceran

Rodzina prof. Waldemara Cerana; pierwsza z lewej Dorota Ceran

Fot. Krzysztof Jagusiak

Podczas dalszej prezentacji głos zabrali kierownicy dwóch kolejnych projektów badawczych realizowanych przez Ceraneum. Profesor Teresa Wolińska z Katedry Historii Bizancjum UŁ przedstawiła, rozpoczęty w 2012 a ukończony w roku 2015, grant przyznany w programie Harmonia przez Narodowe Centrum Nauki zatytułowany Bizancjum i Arabowie. Spotkanie cywilizacji, VI – VIII w. Efektem badań prowadzonych nad tym projektem były cztery opublikowane monografie (w tym dwie w języku angielskim). Z kolei dr hab. Ivan Petrov z Katedry Filologii Słowiańskiej UŁ zaprezentował, będący w trakcie realizacji, grant Recepcja piśmiennictwa oraz literatury ludowej kręgu Slavia Orthodoxa w Polsce – historia i bibliografia twórczości przekładowej, przyznany w roku 2013 również przez Narodowe Centrum Nauki (program Sonata Bis), mający zakończyć się w 2018 r. publikacją dwóch monografii.

Profesor Antoni Różalski, rektor UŁ, podziękował wszystkim osobom zaangażowanym w działalność Ceraneum, podkreślił dużą aktywność badaczy związanych z centrum owocującą pozyskiwaniem nowych grantów i kolejnymi publikacjami. Życzył też im sukcesów w kolejnych latach.

Córka patrona centrum Dorota Ceran, wyraziła satysfakcję z udanych pięciu lat działalności Ceraneum, do których mógł się przyczynić bogaty księgozbiór zebrany przez jej ojca.

Zespół Ceraneum; członkowie Katedry Historii Bizancjum i Katedry Filologii Słowiańskiej w siedzibie księgozbioru centrum

Zespół Ceraneum; członkowie Katedry Historii Bizancjum i Katedry Filologii Słowiańskiej w siedzibie księgozbioru centrum

Fot. Jan M. Wolski

Po zakończeniu oficjalnej części obchodów zaproszeni goście mogli zapoznać się z wystawą fotografii Bułgaria. Historia i kultura w stu kadrach autorstwa Viktorii Marinov, a także odwiedzić pomieszczenie z księgozbiorem Ceraneum, o którym opowiadał dr Andrzej Kompa, prodziekan Wydziału Filozoficzno-Historycznego ds. jakości kształcenia.

W uroczystości uczestniczyli: prof. Elżbieta Żądzińska, prorektor UŁ ds. nauki; dr Rafał Majda, kanclerz UŁ; prof. Zofia Wysokińska, prorektor UŁ ds. współpracy z zagranicą minionej kadencji; Tomasz Piestrzyński, dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego; prof. Rafał Matera, dziekan Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego; Urszula Dzieciątkowska, zastępca dyrektora Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego. Obecnych było wielu przedstawicieli łódzkiego środowiska akademickiego reprezentujących różne dziedziny nauki i placówki naukowo-badawcze.

Krzysztof Jagusiak