Profesor Tadeusz Janusz

05-01-2017

Urodził się 8 maja 1937 r. w Miłkowie (pow. opatowski, woj. kieleckie). W roku 1939 został osierocony (matka zmarła, zaś ojciec zginął na wojnie w 1939 r.). Funkcje wychowawcze przejęła rodzina matki. Naukę w szkole podstawowej podjął w roku 1945 (początkowo w Miłkowie, później w Ostrowcu Świętokrzyskim). Szkołę średnią ukończył w 1955 r., otrzymując świadectwo maturalne.

Fot. archiwum Kroniki

Studia wyższe na Wydziale Przemysłu ówczesnej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Łodzi ukończył w roku 1960 i podjął pracę zawodową w łódzkich Zakładach Przemysłu Bawełnianego im. I Dywizji Kościuszkowskiej w Łodzi. Jesienią tego samego roku zatrudniono go w WSE, a po przejęciu tej uczelni w 1962 r. przez Uniwersytet Łódzki, został już pracownikiem UŁ. Charakter pracy zawodowej oraz praktyki studenckie spowodowały ukierunkowanie jego zainteresowań na przemysł włókienniczy, w szczególności przemysł bawełniany, o czym świadczą liczne publikacje, w tym: praca magisterska (Płynność siły roboczej w przedsiębiorstwie przemysłu bawełnianego – 1960), praca doktorska (Zagadnienie kooperacji w przemyśle bawełnianym – 1966) i rozprawa habilitacyjna (Metody realizacji funkcji gospodarczych zjednoczeń przemysłowych – 1975).

W początkowym okresie pracy na UŁ koncentrował się na badaniach dotyczących problemów produkcji rozpatrywanych przez pryzmat zatrudnienia (płynność siły roboczej, praca wielozmianowa). Zainteresowanie czynnikiem ludzkim w przemyśle włókienniczym wywodzi się z tematyki pracy magisterskiej, a także odbytych praktyk studenckich.

W późniejszym okresie przedmiotem badań jego badań były również problemy produkcji, ale rozpatrywane od strony form jej organizacji, a przede wszystkim kooperacji. Jest to problem, który znacznie wychodzi poza ramy pojedynczego przedsiębiorstwa, co skłania do rozważań branżowych. Rezultatem prowadzonych prac była rozprawa doktorska poświęcona problemowi kooperacji w przemyśle bawełnianym. W toku badań autor doszedł do przekonania, że kooperacja jest ceną, którą ponosi gospodarka za produkcję wyspecjalizowaną; rachunek kooperacji wymaga więc, aby był prowadzony łącznie z rachunkiem specjalizacji, co wiąże się, m.in., z zagadnieniem alokacji produkcji.

Już w pracy doktorskiej zauważa, że w rozwiązaniu kooperacji mogą być użyteczne metody programowania liniowego. Pierwsze próby związane z problematyką zastosowania metod matematycznych w planowaniu produkcji na szczeblu zjednoczenia branżowego podjął w roku 1966, na co niemały wpływ miała decyzja ministra przemysłu lekkiego powołująca zespół mający na celu zbadanie możliwości zastosowania metod programowania liniowego w przemyśle włókienniczym. W wyniku podjętych prac udało się – po raz pierwszy w przemyśle włókienniczym naszego kraju – wykorzystać metody programowania liniowego do optymalizacji produkcji w przędzalniach odpadkowych oraz przędzalniach wełny. Prezentowane algorytmy odznaczały się oryginalnością (model jedno- i wielofazowy w przędzalniach odpadkowych) i niewątpliwą użytecznością praktyczną. Ich zastosowanie w przędzalniach odpadkowych bawełny pozwalało w badanych warunkach zwiększyć produkcję w drodze bezinwestycyjnej od siedmiu do dziesięciu procent, zaś w przędzalniach wełny o około siedem procent. W skali przemysłowej były to kolosalne oszczędności.

Rezultaty badań profesora w zakresie zastosowań metod programowania liniowego w praktyce przemysłowej zostały przedstawione w opracowaniu Metody optymalizacji rozdziału zadań produkcyjnych w zjednoczeniach przemysłowych. Oryginalność ujęcia – polegająca na połączeniu doświadczenia zawodowego z przeglądem metod optymalizacji zadań produkcyjnych na szczeblu branży – spowodowała, że praca ta została zaprezentowana na konferencji specjalistów RWPG w Sofii w roku 1970. Spotkała się tam z pozytywną oceną, czego dowodem, m.in., może być fakt jej opublikowania w ZSRR (Osnowy organizacji uprawlenija promyszlennym obiedinienijem i predprijatijem, Izdatielstwo Ekonomika, Moskwa 1971).

Wieloletnie zainteresowania naukowca problemami produkcji spowodowały, że za przedmiot rozprawy habilitacyjnej wybrał, wspomniany wcześniej temat, Metody realizacji funkcji gospodarczych zjednoczeń przemysłowych. W pracy sformułowano wymogi funkcjonowania ogniwa pośredniego w systemie zarządzania przemysłem. Autor określił funkcje gospodarcze zjednoczeń, uwzględniając ich funkcjonowanie w nowym systemie finansowo-ekonomicznym. Przedstawienie metod optymalizacji zadań produkcyjnych zjednoczeń przemysłowych wymagało uprzednio wyjaśnienia istoty optimum i kryterium optymalizacji. Po tych rozważaniach zaprezentowane zostały konkretne metody rozwiązywania wybranych problemów produkcyjnych w przemyśle włókienniczym.

Dążąc do stworzenia prawnych i organizacyjnych warunków prowadzenia badań naukowych w przemyśle włókienniczym, profesor zainicjował utworzenie Instytutu Ekonomiki Przemysłu Lekkiego Uniwersytetu Łódzkiego (1974), w którym najpierw był zastępcą dyrektora, a następnie dyrektorem. W placówce tej były wykonywane – na zlecenie i przy udziale przedsiębiorstw, zjednoczeń, a także ministerstwa – liczne badania, takie jak: kompleksowe systemy sterowania jakością, informatyczne systemy zarządzania przedsiębiorstwem, zjednoczeniem i ministerstwem, marketingowe strategie zarządzania, itp.

Duży wpływ na przedmiot jego badań przyniósł rok 1980, który w gospodarce zapoczątkował istotne zmiany w systemie funkcjonowania przedsiębiorstw. Zaczynają w nich dominować tematy związane z efektywnością przedsiębiorstw w gospodarce rynkowej. Zapoczątkowane zostały prace nad metodologią restrukturyzacji oraz procedurami naprawy przedsiębiorstw. W pracach badawczych autor dochodzi do przeświadczenia, że model przedsiębiorstwa państwowego nie odpowiada wymogom gospodarki rynkowej. Znacznie lepszym rozwiązaniem są spółki prawa handlowego, które masowo powstają w polskim przemyśle włókienniczym, zaś czynnikiem przyspieszającym ich powstawanie jest prywatyzacja. W procesie tym profesor uczestniczył. Był głównym projektantem i konsultantem prywatyzacji wielu przedsiębiorstw państwowych, takich jak: Zakłady Mięsne w Pabianicach, Zakłady Gazów Technicznych w Łodzi, Przedsiębiorstwo Budownictwa Inżynieryjnego i Instalacji Energoinż w Bełchatowie, Pabianicka Fabryka Narzędzi Pafana, Fabryka Papieru w Pabianicach, Zakład Tkanin Technicznych w Łodzi, Zakład Artykułów Medycznych w Łodzi. Wspólnie z firmą Irlandzką

IDI opracował program restrukturyzacji dla ZPB UniontexRena-Kord w Łodzi.

Pod opieką profesora dziewięć osób uzyskało stopień naukowy doktora, był promotorem około pięciuset prac magisterskich i dyplomowych , w tym sto sześćdziesiąt prac magisterskich dla inżynierów (II fakultet). W dorobku ma dwie książki autorskie, osiem współautorskich, liczne skrypty i artykuły – 143 pozycje.

W działalności naukowej i dydaktycznej wykorzystuje swoje doświadczenie badawcze, podejmując aktualną i ważną gospodarczo problematykę. Jest bowiem autorem lub współautorem takich prac, jak: Szacowanie wartości firmy w warunkach polskich, Leasing jako forma finansowania rozwoju, Podręczny słownik menedżera (trzy wydania), Rola programu naprawczego w zarządzaniu przedsiębiorstwem zagrożonym bankructwem, Tendencje i problemy rozwoju przemysłu lekkiego w okresie transformacji ze szczególnym uwzględnieniem przemysłu województwa łódzkiego.

W roku 2005, z inicjatywy wojewody łódzkiego, przystąpił do utworzenia Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Skierniewicach. Był pierwszym rektorem powołanym przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego, a następnie wybrany na pierwszą (do 2011 r.) i drugą kadencję (do 2015 r.). Uczelnia ta szkoli kadry dla regionu łódzkiego na wielu kierunkach, takich jak: informatyka, ogrodnictwo, kosmetologia, dietetyka, bezpieczeństwo wewnętrzne, finanse i rachunkowość, a także zarządzanie.

W okresie wieloletniej pracy na Uniwersytecie Łódzkim profesor uzyskał cztery nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (jedną indywidualną i trzy zespołowe) oraz liczne nagrody Rektora UŁ. Po roku 2005 został wyróżniony pięcioma nagrodami (drugiego stopnia) Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia organizacyjne jako rektor w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Skierniewicach.

Za działalność naukowo-badawczą, dydaktyczną i organizacyjną otrzymał następujące odznaczenia: Brązowy Krzyż Zasługi (1970), Złoty Krzyż Zasługi (1976), Krzyż Kawalerski OOP (1984), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1985) oraz wiele wyróżnień i odznakami, takich jak: Odznaka Honorowa Stowarzyszenia Włókienników Polskich (1973), Złota Odznaka – Zasłużony Pracownik Przemysłu Lekkiego (1979), Złota Odznaka UŁ (1986), Medal Jubileuszowy UŁ (1995), Złota Odznaka Honorowa PTE z Wieńcem (2004), Odznaka za Zasługi dla Miasta Łodzi (2007), Srebrna Honorowa Odznaka Przyjaciół Harcerstwa (2009), Odznaka za Zasługi dla Województwa Łódzkiego (2013).

Był przewodniczącym rad naukowych byłego Instytutu Technik i Technologii Dziewiarskich oraz Instytutu Architektury i Tekstyliów, został powołany przez marszałka Sejmu na członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli (2002–2005), w latach 1993–1997 był wiceprzewodniczącym Zarządu Krajowego Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, zaś w roku 2009 otrzymał godność Prezesa Honorowego PTE w Łodzi.

Z racji posiadanych kwalifikacji zawodowych uczestniczył w procesie konsolidacji instytutów naukowo-badawczych oraz zasiadał w radach nadzorczych takich spółek, jak: KGHM Polska Miedź, Narodowy Fundusz Inwestycyjny – Piast, Elektrownia Kozienice i innych. Obecnie jest członkiem Rady Naukowej w Instytucie Technologii Bezpieczeństwa MORATEX w Łodzi.

Oprac:. Jerzy Gajdka