Pozostał Jej żywy obraz

11-07-2013

Niebawem, 26 maja, upłynie dziesiąta rocznica śmierci Profesor Ireny Lepalczyk. W pamięci studentów, pedagogów społecznych, w tym grona najbliższych współpracowników pozostał Jej żywy obraz. Do końca twórcza i aktywna, żywo interesowała się życiem społecznym szczegółowo analizując bieżące wydarzenia.

Urodziła się pierwszego października 1916 r. w Smoleńsku. Dzieciństwo i młodość spędziła w Warszawie, kończąc tu szkołę powszechną i gimnazjum. W czasie II wojny światowej pracowała, m.in., jako opiekun społeczny w Ośrodku Zdrowia i Opieki Społecznej w Warszawie, prowadziła ognisko Rady Głównej Opiekuńczej i była nauczycielką w szkole powszechnej na Grochowie. Intensywną działalność społeczną związała z harcerstwem jako instruktor, drużynowa i hufcowa.

Na dwunastomiesięcznym kursie pedagogicznym, który ukończyła w roku 1943, spotkała Helenę Radlińską. Ta postać i symboliczny dzień urodzin, pierwszego października, będą odtąd wyznaczały zmiany w życiu zawodowym, drogi rozwoju naukowego i twórczości Profesor. Zawsze oddana Helenie Radlińskiej stanie się później autorem wielu artykułów, wypisów źródłowych i prac o twórczyni polskiej pedagogiki społecznej.

Pod kierunkiem H. Radlińskiej uczestniczy w zajęciach konspiracyjnych Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej, które uzupełni po wojnie w Łodzi pisząc pracę magisterską nt. Przywódca w organizacji ochotniczej.

Na Uniwersytecie Łódzkim pracę naukową podejmuje pierwszego października 1946 r., gdzie zostaje zatrudniona na stanowisku asystenta w Katedrze Pedagogiki Społecznej na Wydziale Humanistycznym. Na podstawie materiałów zebranych podczas stypendium Departamentu Spraw Społecznych ONZ, pisze pod kierunkiem H. Radlińskiej i broni pracę doktorską nt. Kształcenie pracowników społecznych w Belgii.

W związku z planowaną likwidacją Katedry Pedagogiki Społecznej UŁ w końcu roku 1949 zostaje zwolniona z pracy. Pomaga H. Radlińskiej w przedsięwzięciach redakcyjnych, później zostaje zatrudniona jako wychowawca i instruktor w Państwowym Ośrodku Szkolenia Pracowników Społecznych, następnie w Bibliotece Wojewódzkiej w Łodzi.

Po reaktywowaniu Katedry Pedagogiki Społecznej UŁ pierwszego października 1962 r., zostaje zatrudniona na stanowisku adiunkta. Kierownikiem tej katedry był wówczas Aleksander Kamiński. Osiem lat później na podstawie rozprawy Wykolejenia dzieci i dorosłych w małym mieście zdaje kolokwium habilitacyjne. Po przejściu A. Kamińskiego pierwszego października 1972 r. na emeryturę, najpierw jako docent, później jako profesor kieruje Katedrą Pedagogiki Społecznej aż do własnej emerytury (rok 1987).

W pracach badawczych, prowadzonych także w zespołach, analizowała, m.in., społeczno-wychowawcze aspekty środowiska lokalnego, problemy współczesnej rodziny, w tym wykolejenia dzieci i dorosłych, diagnostyki pedagogicznej i profilaktyki. Uwagę zwracała również ku kulturze pedagogicznej społeczeństwa, społecznym i zdrowotnym skutkom alkoholizmu i innych uzależnień oraz instytucjonalnej pomocy dziecku i rodzinie. Już na emeryturze przeżyła piękną uroczystość odnowienia doktoratu. Powracała do historii pedagogiki społecznej prowadząc seminarium magisterskie i pisząc prace monograficzne o H. Radlińskiej i A. Kamińskim. Symbolicznym podsumowaniem Jej życia jest autobiografia Wśród ludzi i książek.

Była Osobą skromną, niepowtarzalną i wyjątkową; wielką indywidualnością w pedagogice społecznej; harcerką wierzącą w wartości nieprzemijające. Tworzyła i pielęgnowała specjalny rodzaj więzi z pracownikami i studentami. Więzi, której fundamentem była życzliwość i zrozumienie. Składała wizyty domowe pracownikom przeżywającym trudności. Umiała jednak stawiać wymagania i egzekwować je. Obdarzona poczuciem humoru, barwna i towarzyska. Staranna w pracy i zawsze oddana Helenie Radlińskiej gromadziła wokół siebie osoby oddane idei pedagogiki społecznej.

Ryszarda Czerniachowska