Profesor Edward Bald

11-07-2013

W siedzibie Łódzkiego Towarzystwa Naukowego ósmego marca odbyło się sympozjum jubileuszowe poświęcone siedemdziesiątej rocznicy urodzin i blisko pięćdziesięcioletniemu dorobkowi naukowemu prof. Edwarda Balda z Uniwersytetu Łódzkiego.

Otwierając spotkanie prof. Stanisław Liszewski, prezes ŁTN, były rektor UŁ powiedział m.in.: ? Dobrym obyczajem, który trwa już od kilkudziesięciu lat, jest honorowanie przez Łódzkie Towarzystwo Naukowe specjalną książeczką wydawaną w serii Sylwetki łódzkich uczonych szczególnie zasłużonych członków naszej korporacji w zakresie dorobku naukowego, ale i organizacyjnego. Publikacja taka poświęcona profesorowi Edwardowi Baldowi ma numer sto dziewięć i zawiera oprócz życiorysu także wykaz publikacji naukowych i serwis fotograficzny. W ten sposób w Łodzi, mieście bez większych tradycji akademickich, tworzymy panteon łódzkich uczonych, do którego zaprosiliśmy jubilata. Doceniając dorobek naukowy i różnorodność aktywności, wręczam mu w imieniu władz Łódzkiego Towarzystwa Naukowego wspomnianą wcześniej książeczkę życząc dużo zdrowia i dalszej kreatywności w podejmowaniu kolejnych zadań stosownych do wieku i możliwości jubilata.

Dotychczasową jego działalność i dorobek naukowy zaprezentował prof. Rafał Głowacki, podkreślając bardzo aktywne zawodowo i społecznie życie jubilata. Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Brzezinach rozpoczął on studia chemiczne na ówczesnym Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Łódzkiego. Pracę magisterską napisał pod kierunkiem prof. Mieczysława Wrońskiego, znanego w literaturze światowej twórcy działu analizy chemicznej, zwanej tiomerkurymetrią. Podczas studiów był aktywistą Zrzeszenia Studentów Polskich odpowiedzialnym za sprawy finansowe w Radzie Uczelnianej ZSP UŁ. Ukończył je w roku 1964.

Na wniosek prof. M. Wrońskiego w tym samym roku zatrudniony został w kierowanej przez profesora Katedrze Technologii Chemicznej UŁ na stanowisku asystenta. Prowadził zajęcia z technologii chemicznej z elementami inżynierii chemicznej. Opiekował się też pracami magisterskimi młodszych kolegów i prowadził zajęcia nad desulfuracją związków chemicznych.

W roku 1971 uzyskał stopień naukowy doktora nauk chemicznych, po przedstawieniu i obronie dysertacji, której promotorem był wspomniany już prof. M. Wroński. Po doktoracie wyjechał do Japonii, a potem Stanów Zjednoczonych i Kanady, gdzie pracował w najlepszych laboratoriach i nawiązał kontakty ze światowym środowiskiem chemików. Te pobyty na kilkuletnich stażach zaowocowały później podejmowaniem nowych kierunków badań na Uniwersytecie Łódzkim, gdzie w 1987 r. otrzymał stopień naukowy doktora habilitowanego, a pięć lat później tytuł profesora nauk chemicznych. W 1999 r. powołany został na kierownika Zakładu Chemii Środowiska. Po kolejnych dziewięciu latach powierzono mu stanowisko kierownika Katedry Chemii Środowiska na Wydziale Chemii UŁ.

Dysponując skutecznymi narzędziami analitycznymi zespół prof. E. Balda nawiązał, m.in., współpracę z krajowymi i zagranicznymi ośrodkami prowadzącymi badania nad rolą związków tiolowych w stanach fizjologicznych i patologicznych organizmów, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu podwyższonego stężenia homocysteiny (hiperhomocysteinemia) i jej metabolitów na przedwczesny rozwój miażdżycy tętnic.

Rezultaty dotychczasowych dociekań i wysiłków badawczych jubilata podsumowują 254 opracowania naukowe autorskie, bądź też współautorskie, opublikowane w znacznej części w czasopismach o zasięgu światowym. Spotkały się one z dużym zainteresowaniem międzynarodowej społeczności uczonych, czego dowodem jest duża liczba cytowań w pracach oryginalnych, przeglądowych i podręcznikach z dziedziny chemii, biochemii i medycyny. Według światowych baz abstraktów i cytowań z piątego października 2012 r., prace prof. E. Balda były cytowane 1301, w tym po wykluczeniu cytowań własnych wszystkich współautorów ? 1090 razy.

Prowadzone przez niego zajęcia dydaktyczne na Wydziale Chemii oraz Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska charakteryzowały się wysokim poziomem i wraz z upływem czasu dostosowywane były do potrzeb uczelni, determinowanych rozwojem nowych specjalizacji i tworzeniem nowych kierunków studiów. Jubilat wypromował około siedemdziesięciorga magistrów chemii i sześcioro doktorów.

Niezależnie od pracy naukowo-badawczej i dydaktycznej zajmował się także działalnością społeczną sprawując, m.in., funkcję sekretarza i wiceprezesa Rady Zakładowej ZNP na Uniwersytecie Łódzkim, udzielając się w Polskim Towarzystwie Chemicznym, w komitecie olimpiady chemicznej oraz Łódzkim Towarzystwie Naukowym, którego członkiem zwyczajnym jest od roku 2001.

Zabierając głos jubilat powiedział, m.in.: ? W swoim dotychczasowym życiu spotkałem ludzi, którzy wiele dla mnie zrobili. We wdzięcznej pamięci zachowam na zawsze profesora Mieczysława Wrońskiego, jednego z najwybitniejszych profesorów na Uniwersytecie Łódzkim, promotora mojego doktoratu i opiekuna podczas wyjazdów zagranicznych. Jako jeden z pierwszych uczony ten przebił się ze swoimi publikacjami do czasopism o zasięgu światowym, co w latach sześćdziesiątych nie było sprawą prostą. Podobnie we wdzięcznej pamięci zachowuję profesora Teruaki Mukaiyamę, jednego z najwybitniejszych japońskich chemików organików, z którym spędziłem blisko dwa lata w Tokio. Dzięki niemu mogłem przetrwać trudne chwile w obcej kulturze i klimacie odmiennym od naszego. W jego pracowni nauczyłem się metod syntezy organicznej prowadzonej w bezpiecznej i oszczędnej skali milimolowej oraz dobrej organizacji pracy w laboratorium. Miało to istotny wpływ na moją późniejszą działalność badawczą, jej ukierunkowanie i uprawianie. Udało mi się zorganizować zespół wspaniałych młodych ludzi, samomotywujących się i ciężko pracujących, dzięki czemu mogliśmy, krok po kroku, uzyskiwać wyniki, które uczyniły nas rozpoznawalnymi w literaturze światowej. Wyrazem tego jest duża liczba cytowań w czasopismach z dziedziny chemii, biochemii i medycyny, jak również liczne zaproszenia na konferencje, zaproszenia do pisania prac przeglądowych i współpracy z wieloma uczelniami, w tym z daleką Australią. Owocem tej współpracy są publikacje. Mogę powiedzieć, że zawodowo czuję się spełniony. Stan ten nie mógłby być osiągnięty bez wsparcia rodziny: żony i syna. Dziękuję za wyrozumiałość również synowej i wnukom. W imieniu Rady Wydziału Chemii i Kolegium Dziekańskiego okolicznościowy dyplom z życzeniami i gratulacjami wręczył jubilatowi prof. Grzegorz Mlostoń, dziekan tego wydziału, podkreślając przy tym wybitny wkład prof. E. Balda w rozwój uniwersyteckiej chemii.

Życzenia i gratulacje jubilatowi złożyli również: prof. Romuald Skowroński, były rektor UŁ; prof. Krzysztof Jażdżewski i prof. Henryk Piekarski, byli prorektorzy UŁ; Alicja Korytkowska, była kanclerz UŁ; licznie przybyli na uroczystość współpracownicy, przyjaciele, koledzy i znajomi oraz członkowie najbliższej rodziny, a wśród nich małżonka Jadwiga, mocno też związana z uniwersytetem poprzez studia prawnicze i pracę na odpowiedzialnych stanowiskach w uniwersyteckiej administracji, m.in.: kierownika biura rektoratu, sekretarza kolegium rektorskiego, sekretarza Senatu UŁ i sekretarza Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich. Ciepłe rodzinne życzenia i gratulacje złożyli też jubilatowi: jego syn Łukasz z małżonką Anną, obydwoje po uniwersyteckich studiach prawniczych, oraz wnuczęta ? Zuzia i Antoś.

Uroczystość zakończyło spotkanie towarzyskie.

S.B.