Pamięci uczniów poległych w obronie Ojczyzny

30-11-2018

W gmachu Rektoratu Uniwersytetu Łódzkiego, dawnej siedzibie Szkoły Zgromadzenia Kupców miasta Łodzi, odbyło się 8 listopada uroczyste spotkanie z okazji odsłonięcia tablicy upamiętniającej uczniów tej szkoły poległych podczas pierwszej wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej.

Udział w nim wzięli pracownicy i studenci, czlonkowie kierownictwa uczelni. Obecni byli przedstawiciele: Senatu RP, władz wojewódzkich i miejskich władz samorządowych.

Tablica jest repliką oryginalnej tablicy, która pierwotnie 5 października została umieszczona w ścianie budynku szkoły, w dziesiątą rocznicę wojny polsko-bolszewickiej (za dyrekcji Antoniego Idźkowskiego). Z inicjatywą jej ufundowania wystąpił, jeszcze w roku 1920, Wacław Kloss, ówczesny dyrektor szkoły kupców, który zwrócił się do Jerzego Lemana, artysty rzeźbiarza i szkolnego nauczyciela rysunku z prośbą o zaprojektowanie płyty z imionami i nazwiskami dwudziestu sześciu poległych uczniów. W rezultacie tych poczynań powstał model takiej tablicy z  płaskorzeźbą w dolnej jej części przedstawiającej wyłaniający się z lasu pododdział ułanów salutujących cmentarzysku. Górna część płyty zawierała motto następującej treści: A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei, jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec (fragment wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój). Tablica i płaskorzeźba powstały ze spiżu. Całość została obramowana marmurem. Odlew wykonano w warszawskiej, renomowanej firmie Bracia Łopieńscy (potomkowie rodu żyją do dziś i mieszkają w stolicy).

Rozpoczyna się uroczyste spotkanie poświęcone odsłonięciu odtworzonej tablicy upamiętniającej uczniów poległych podczas pierwszej wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej

Rozpoczyna się uroczyste spotkanie poświęcone odsłonięciu odtworzonej tablicy upamiętniającej uczniów poległych podczas pierwszej wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej

Fot. Maciej Andrzejewski

Za najodpowiedniejsze miejsce usytuowania tablicy uznano środkowe okno na pierwszy półpiętrze w głównej klatce schodowej szkolnego gmachu. Zostało ono wyjęte, a otwór zamurowano. Tablicę o wymiarach 2 x 1,20 m umieszczono w powstałej w ten sposób niszy. Odtąd 31 października każdego roku odbywał się w szkole apel poległych, a 1 listopada nabożeństwo żałobne.

Nowa tablica, zamontowana w pierwotnym miejscu, została odtworzona najdokładniej jak się tylko dało, na podstawie archiwalnej fotografii (zdjęcie oryginału, w powiększeniu, prezentowane było podczas uroczystości na sztaludze ustawionej obok repliki), przez artystów rzeźbiarzy, również warszawskich. Płaskorzeźbę wykonał Tadeusz Tchórzewski , artysta rzeźbiarz, medalier – wykładowca na Wydziale Architektury Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie, zaś część literniczą Grzegorz Witek, artysta rzeźbiarz pracownik dydaktyczny stołecznej Akademii Sztuk Pięknych. Odlew tablicy powstał w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych GZUT Odlewnia Sp. z o.o.

Tablicę odsłania prof. Antoni Różalski, rektor UŁ

Tablicę odsłania prof. Antoni Różalski, rektor UŁ

Fot. Maciej Andrzejewski

Podczas uroczystości, nawiązującej do stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości, pod tablicą złożono wiązanki biało-czerwonych kwiatów.

x x x

Tego samego dnia, w późnych godzinach popołudniowych, na Wydziale Filologicznym, odbyła się część artystyczna wcześniejszego spotkania w rektoracie, z udziałem: Akademickiego Zespołu Pieśni i Tańca Uniwersytetu Łódzkiego Kujon, pracowników Katedry Historii Polski Najnowszej Wydziału Filozoficzno- Historycznego oraz Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej Żelazny Orzeł 1914 1945 Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego.

Tańczy Akademicki Zespół Pieśni i Tańca Uniwersytetu Łódzkiego Kujon

Występuje Akademicki Zespół Pieśni i Tańca Uniwersytetu Łódzkiego Kujon

Fot. archiwum Kroniki

Śpiewano tradycyjne piosenki z okresu Wielkiej Wojny, odbyły się też prezentacje ówczesnego ubioru, uzbrojenia pokazywane w realiach epoki, a  Kujon otrzymał odznaką honorową Zasłużony dla Kultury Polskiej , przyznaną zespołowi przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Oprac.: (sb)