Jesteśmy uczelnią badawczą i taką chcielibyśmy być

27-11-2018

(Skrót tekstu wystąpienia prof. ANTONIEGO RÓŻALSKIEGO, rektora UŁ, podczas inauguracji nowego roku akademickiego na Uniwersytecie Łódzkim)



Rozpoczynamy nowy rok akademicki. Poprzedni był czasem spotkań i dyskusji o projekcie Ustawy 2.0 Prawo o szkolnictwie wyższym oraz innych regulacjach prawnych związanych ze szkolnictwem wyższym. Ustawa ta została w wakacje uchwalona przez parlament i podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Dzisiaj wchodzi w życie.


Niektóre z rozwiązań zaproponowanych w tym projekcie budziły obawy naszego środowiska, co znalazło wyraz w uchwale Senatu Uniwersytetu Łódzkiego. Wicepremier doktor Jarosław Gowin, minister nauki i szkolnictwa wyższego podczas spotkania z Senatem UŁ wyjaśnił szereg kwestii dyskusyjnych i wątpliwości. Czekając na niektóre szczegółowe rozporządzania do ustawy, rozpoczęliśmy już przygotowania do jej wprowadzenia w życie na naszej uczelni. Rok akademicki, który dzisiaj inaugurujemy, będzie kluczowym w tym procesie, bowiem należy przygotować i przyjąć nowe wewnętrzne akty prawne i dostosować dotychczas obowiązujące do nowej ustawy. (…).

Jesteśmy uczelnią badawczą i taką chcielibyśmy być, biorąc pod uwagę obecnie przyjmowane kryteria oceny. Zamierzamy wziąć udział w konkursie, aby uzyskać status uczelni badawczej w inicjatywie doskonałości. Działamy, aby wzmocnić naszą pozycję naukową. Są już tego dobre efekty. Według niedawno opublikowanego raportu Narodowego Centrum Nauki za rok 2017, Uniwersytet Łódzki znalazł się na szóstym miejscu (po raz pierwszy w pierwszej dziesiątce), wśród wszystkich podmiotów, to jest wyższych uczelni i instytutów badawczych, które starały się o dofinansowanie z tego głównego dla uniwersytetów źródła finansowania działalności badawczej i je otrzymały. Także w tym roku kalendarzowym odnotowujemy dużą aktywność w występowaniu o granty badawcze z różnych źródeł; do 15 września złożono dwieście pięćdziesiąt trzy wnioski, uzyskaliśmy finansowanie osiemdziesięciu sześciu grantów na kwotę ponad czterdziestu dwóch milionów złotych. Znacznie więcej niż w ubiegłych latach. Uniwersytet Łódzki zdobył dotychczas najwięcej dofinansowań w drugiej edycji konkursu Narodowego Centrum Nauki MINIATURA. Znalazł się wśród dziesięciu polskich uczelni realizujących największą liczbę projektów w Programie Horyzont 2020. Jest liderem w regionie łódzkim w pozyskiwaniu środków z tego programu. Uniwersytet otrzymał z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju dofinansowanie w wysokości ponad dziesięć milionów złotych uzyskanych w konkursie POWER Zintegrowany Program Uczelni – na realizację ogólnouczelnianego projektu Doskonałość naukowa kluczem do doskonałości kształcenia .

W roku 2018 złożyliśmy w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego siedem wniosków w programie Doktorat Wdrożeniowy, a sześć spośród nich uzyskało dofinansowanie. Uniwersytet Łódzki okazał się liderem wśród uniwersytetów w zdobywaniu środków w zakończonym programie Granty na granty i uzyskał pięćdziesiąt jeden procent środków przekazanych uniwersytetom w latach 2016–2018. Ostatnio pięciu młodych uczonych z uniwersytetu zostało stypendystami Ministerstwa Nauki Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców. Złożono sześć wniosków w konkursie Trzecia Misja Rozwoju Uczelni – POWER (konkurs dotyczący opracowania programów kształcenia i realizacji działań dydaktycznych, kursów, szkoleń dla niestandardowych odbiorców szkolnictwa wyższego). Cztery wnioski na łączną kwotę ponad dwa i pół miliona złotych zostały ocenione – Uniwersytet Łódzki otrzymał zaproszenie do negocjacji grantu. W ostatnim roku umieściliśmy dwa projekty w Kontrakcie Terytorialnym Województwa Łódzkiego, o finansowanie których aplikowaliśmy w ubiegłym miesiącu. Nie mogę też nie wspomnieć o udziale naszych badawczy humanistów, biofizyków, fizyków i geografów oraz ich osiągnięciach w międzynarodowych sieciach naukowych.

Te, przykładowo wymienione osiągnięcia naukowe, to przede wszystkim efekt aktywności naukowców, ale co chciałbym także nadmienić, również wsparcia administracyjnego naszego Centrum Nauki, które stara się odciążać badawczy, pomagając im w przygotowaniu wniosków i rozliczaniu grantów, dostarczaniu informacji o konkursach, organizowaniu spotkań informujących i promujących pozyskiwanie funduszy na badania ze źródeł zewnętrznych oraz wprowadzania do baz danych dorobku naukowego poszczególnych jednostek i weryfikacji tych danych w systemach informatycznych.

Wystąpienie inauguracyjne prof. Antoniego Różalskiego, rektora UŁ

Wystąpienie inauguracyjne prof. Antoniego Różalskiego, rektora UŁ

Fot. Maciej Andrzejewski

Na uniwersytecie prowadzone są prace nad wdrożeniem i udoskonaleniem elementów kompleksowego systemu informatycznego, który umożliwia pozyskiwanie informacji służących sprawności zarządzania uczelnią. Rozwiązania stosowane przez w tym zakresie przez nas doceniane są przez inne uczelnie, czego wyrazem jest ich wdrażanie także poza Uniwersytetem Łódzkim.

Wymieniając, ze względu na ograniczenia czasowe, tylko niektóre działania i osiągnięcia uniwersytetu, nie sposób nie wspomnieć o konkursie o Nagrodę im. Pierwszego Rektora Uniwersytetu Łódzkiego Profesora Tadeusza Kotarbińskiego, za prace w szeroko rozumianej humanistyce. Ranga tego konkursu wzrasta, a nagroda jest bardzo ceniona w środowisku polskich humanistów i badaczy z zakresu nauk społecznych. Promuje przede wszystkim młodych humanistów, ale i też nasz uniwersytet. W czwartej edycji konkursu zgłoszono siedemdziesiąt jeden książek. Po ich ocenie i długiej dyskusji kapitała konkursu wskazała pięć nominowanych do nagrody. Zapraszam na galę konkursu 25 listopada.

Grono nominowanych do nagrody w poprzednich trzech edycjach konkursu to już kilkanaście osób, humanistów i przedstawicieli nauk społecznych, w przeważającej liczbie młodych naukowców, ale już z poważnym dorobkiem, ludzi także wrażliwych, zainteresowanych debatą wokół problemów humanistki, pozycji humanistów oraz szerzej nauki i szkolnictwa wyższego. Wykorzystując to, zorganizowaliśmy wspólne spotkania osób nominowanych w kolejnych edycjach konkursu i jego kapituły, którą stanową wybitni profesorowie polskich uczelni. To forum dyskusyjne nazwaliśmy Kolegium Refleksji Humanistycznej. Dwa spotkania, które już się odbyły były poświęcone Wspólnocie akademickiej oraz Powinności uniwersytetu wobec społeczeństwa . Kolejne planowane jest na kwiecień przyszłego roku. Uniwersytet Łódzki zwrócił się też do wybitnych polskich humanistów, z różnych uczelni, z propozycją zorganizowania w Łodzi w roku 2020 Kongresu Humanistów Polskich. Pierwsze spotkanie komitetu organizacyjnego i programowego odbyło się 18 września. Mamy nadzieję, iż będzie to ważne spotkanie, dla polskich humanistów, dla całej społeczności naszego uniwersytetu i całej łodzi akademickiej oraz znakomita promocja miasta.

Podkreślając znaczenie pozycji badawczej Uniwersytetu Łódzkiego, nie należy zapominać o wszystkich dotychczasowych przedsięwzięciach, które były podejmowane w zakresie dydaktyki, a przede wszystkim jakości kształcenia studentów, doktorantów i prowadzenia studiów podyplomowych. W ostatnich latach rozbudowaliśmy i zmodernizowaliśmy infrastrukturę nie tylko do celów badawczych, ale także dydaktyczną. Pozwoliło to na uruchomienie nowych kierunków studiów i specjalności dydaktycznych, w tym takich, które powstały w odpowiedzi na zapotrzebowanie otoczenia gospodarczego, biznesowego czy też potrzeb naszego miasta i regionu, a także wynikających z bieżącej sytuacji na rynku pracy. W tym roku akademickim oferujemy studentom sto osiemdziesiąt pięć różnych kierunków kształcenia. W ubiegłym roku akademickim uzyskaliśmy dwa granty w tak zwanym programie studiów dualnych w konkursie organizowanym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Jeden z nich otrzymaliśmy na realizację projektu Produkcja teatralna i organizacja wydarzeń artystycznych, który będzie prowadzony przez Katedrę Dramatu i Teatru na Wydziale Filologicznym oraz drugi pod nazwą DualKosStud – studia z zakresu chemii kosmetycznej zintegrowane z przemysłem; zostanie on uruchomiony na Wydziale Chemii. Dodam, że studia dualne polegają na połączeniu zajęć na uniwersytecie z zajęciami praktycznymi w określonych firmach czy instytucjach.

Podjęliśmy też działania zmierzające do utrzymania wysokiego poziomu kształcenia studentów i jego podnoszenia. Powołaliśmy Komisję ds. Doskonalenia Dydaktyki z szerokim zakresem działania, w tym działaniem na rzecz podnoszenia kompetencji pracowników dydaktycznych, prezentacji ich osiągnięć czy też prowadzenia kursów e-lerningowych. Podnoszeniu poziomu prowadzonych zajęć dydaktycznych sprzyjać będzie, wymuszona przez algorytm przyznawania dotacji podstawowej, konieczność zmniejszenia na uczelni liczby studentów w odniesieniu do liczby pracowników naukowo-dydaktycznych i dydaktycznych, aby ta proporcja wynosiła: trzynastu studentów na pracownika naukowo-dydaktycznego i dydaktycznego. Zmniejszenie to dotyczy przede wszystkim wydziałów nauk społecznych, z dużą liczbą słuchaczy. Proces dostosowawczy rozłożyliśmy na dwa lata. W najbliższym czasie dokonamy oceny jego wdrożenia i podejmiemy kolejne działania dostosowawcze.

W nowym roku akademickim kształcenie na pierwszym roku wszystkich typów studiów podejmie 11.012 studentów, łącznie z doktorantami, zakwalifikowanych spośród 27.932 kandydatów. Jest to mniej w porównaniu do poprzedniego roku akademickiego, kiedy przyjęliśmy na studia 12.302 studentów spośród 28.287 kandydatów. Na studia stacjonarne w nowym roku akademickim przyjęliśmy 8624 studentów spośród 24.201 kandydatów (rok temu 9880 studentów spośród 24.828 kandydatów), na studia niestacjonarne przyjęliśmy 2388 słuchaczy spośród 3731 kandydatów (rok temu 2422 studentów spośród 3549 kandydatów). Są to dane na koniec ubiegłego tygodnia.

W minionym roku akademickim weszły w życie dwa nowe programy adresowane do studentów naszej uczelni i najzdolniejszych kandydatów na studia Zakończyła się pierwsza edycja Programu Uniwersytetu Łódzkiego Studenckie Granty Badawcze. Głównym jego założeniem jest stworzenie studentom zainteresowanym badaniami naukowymi możliwości aplikowania o środki na prowadzenie tych badań. Chętni przeszli praktyczne szkolenie, podjęli się napisania projektów, następnie złożyli wnioski, które zostały ocenione przez komisję ekspertów. W pierwszej edycji konkursu złożono sto dziesięć wniosków. Granty przyznano osiemdziesięciu dziewięciu studentom na łączną kwotę 274.570 złotych W edycji drugiej, która obecnie trwa, studenci złożyli sto trzydzieści wniosków, spośród których komisja wyłoniła osiemdziesiąt jeden, przyznając łącznie dofinansowanie na badania na kwotę 269 957,45 złotych. Na październik zaplanowane jest uruchomienie trzeciej edycji programu, który cieszy się ogromnym zainteresowaniem studentów.

Celem drugiego programu Zdolny uczeń – świetny student jest zachęcenie najambitniejszych uczniów szkół średnich do wybrania Uniwersytetu Łódzkiego jako miejsca ich dalszego rozwoju po egzaminie maturalnym. Najciekawszym i unikatowym w skali kraju elementem programu jest jednak możliwość cyklicznego uczestniczenia uczniów w zajęciach, spotkaniach i konsultacjach z wybranymi pracownikami naukowo-dydaktycznymi uniwersytetu – jeszcze podczas edukacji w szkole średniej i w zakresie, który określają sami zainteresowani. W spotkaniach tych mogą też uczestniczyć nauczyciele uczniów – beneficjentów programu. Aby przygotować program, rozszerzyliśmy dotychczasową współpracę z wieloma liceami i technikami oraz zespołami szkół ze wszystkich powiatów województwa łódzkiego. Z programu Zdolny uczeń świetny student w roku akademickim 2017/2018 skorzystało sześćdziesięciu dziewięciu uczniów szkół ponadgimnazjalnych, miast województwa łódzkiego i Łodzi. Niektórzy prowadzili też pod opieką pracowników uniwersytetu projekty badawcze, zakończone prezentacją wyników na konferencji. Program został bardzo dobrze oceniony przez uczestników oraz nauczycieli. Będzie kontynuowany w tym roku akademickim.

Od kilku lat prowadzimy wyjątkowy w skali Polski program Absolwent VIP, a w nim program mentorski. Absolwenci Uniwersytetu Łódzkiego, którzy uzyskali znaczącą pozycję w obszarze swojej działalności, pomagają teraz zdolnym studentom, którzy potrzebują wsparcia i rady, w jaki sposób najbardziej efektywnie się rozwijać. Przyjmują co roku grupę studentów pod swoje skrzydła, dzieląc się z nimi swoimi doświadczeniami, oferując im staże czy praktyki w firmach, którymi zarządzają, lub które sami stworzyli czy też zajmują w nich odpowiedzialne stanowiska. Dziękuję serdecznie mentorom za ich zaangażowanie w realizacji tego programu.

Pragnę też bardzo serdecznie podziękować za współpracę z uczelnią przedstawicielom administracji rządowej i samorządowej, a także firmom i przedsiębiorstwom, które wspomagają nas w działalności badawczej, dydaktyce i przedsięwzięciach organizacyjnych. Państwu rektorom łódzkich publicznych uczelni wyższych dziękuję za realizację wielu wspólnych projektów naukowych, kształcenia słuchaczy na niektórych kierunkach studiów i działalności kulturalnej. (...).

Chciałby jeszcze wspomnieć o umiędzynarodowieniu uczelni. W maju uroczyście obchodziliśmy jubileusz czterdziestolecia współpracy z Uniwersytetem Justusa Liebiga w Giessen w Niemczech. Uniwersytet w Giessen należy do tych spośród zagranicznych uczelni, z którą Uniwersytet Łódzki ma najszerszą, żywą i autentyczną współpracę. Jest naszym strategicznym partnerem. Podczas uroczystej sesji senatu oraz kolokwium z udziałem badaczy z obu współpracujących uniwersytetów podsumowano obecnie prowadzone projekty i omówiono nowe kierunki kooperacji. W najbliższą sobotę, 6 października, będziemy gościć orkiestrę symfoniczną Uniwersytetu w Giessen, która wystąpi dla nas w Sali Koncertowej Akademii Muzycznej przy ul. Żubardzkiej. Zapraszam serdecznie na ten koncert. W ostatnim roku podpisaliśmy umowy bilateralne w zakresie wymiany akademickiej z uczelniami Azji, między innymi,. Mongolii. Przygotowaliśmy, we współpracy z partnerami zagranicznymi, międzynarodowe studia podyplomowe dla policji, straży pożarnej oraz innych służb ochronnych w zakresie zwalczania zagrożeń, ruszą od listopada. Zajęliśmy pierwsze miejsce wspólnie z Uniwersytetem Wileńskim na polsko-litewskie projekty badawcze. Po raz pierwszy dwie polskie uczelnie, Uniwersytet Łódzki i Uniwersytet Jagielloński, zorganizowały ogólnoeuropejskie szkolenie Erasmus+ Staff Training Week; pierwszą cześć w Krakowie, drugą w Łodzi, gdzie podzieliliśmy się swoimi osiągnieciami w zakresie wymiany międzynarodowej studentów i promocji uniwersytetu otwartego i różnorodnego. To tylko wybrane działania koordynowane przez nasze Biuro Współpracy z Zagranicą, które także koordynuje międzynarodową wymianę studencką, pracowników naukowych i dydaktycznych.

Dobre relacje z wieloma uniwersytetami, zarówno w Europie, jak i poza nią, skutkują coraz większym zainteresowaniem studiami na naszej uczelni przez słuchaczy z zagranicy. W roku akademickim 2017/2018, studia pełne i na podstawie wymiany, podjęło na Uniwersytecie Łódzkim 2320 zagranicznych studentów, to jest o ponad dwieście pięćdziesiąt więcej, niż w poprzednim roku akademickim. W nowym roku akademickim, w pierwszym semestrze, witamy sześćset dwudziestu studentów z zagranicy, którzy podejmą studia pełne oraz dziewięćset trzydziestu słuchaczy, którzy u nas będą studiowali na zasadzie wymiany z uczelniami partnerskimi. Łącznie, w całym roku akademickim, spodziewamy się dwa i pół tysiąca studentów z zagranicy. Wybierają oni najczęściej wydziały: Ekonomiczno-Socjologiczny, Filologiczny, Studiów Międzynarodowych i Politologicznych oraz Zarządzania. W tym roku spodziewamy się szczególnego napływu studentów z Włoch. Na naszej uczelni kształci się też wielu studentów z Chin. W lipcu, już drugi, podczas szkoły letniej dla studentów z Chin, zorganizowanej przez Ośrodek Spraw Azjatyckich Uniwersytetu Łódzkiego gościliśmy stu czterdziestu słuchaczy z sześciu uniwersytetów Kraju Środka, którzy przez dwa tygodnie mieli zajęcia z wybranych dyscyplin naukowych, ale również zajęcia wspólne z polskiej historii, sztuki i języka. Nie mogę nie wspomnieć, iż podobna szkoła letnia, latynoamerykańska, ze znacznie dłuższą tradycją, jest co roku organizowana na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym.

Kontynuujemy działania integrujące naszą społeczność akademicką i wspierające studentów z zagranicy w projekcie University Diversity (Uniwersytet Różnorodny). Podczas projektu bożonarodzeniowego Gość na Gwiazdkę, pracownicy i studenci UŁ zapraszali do swoich domów studentów z różnych krajów. Osiemdziesięciu słuchaczy z zagranicy gościło przy świątecznych stołach w domach pracowników uczelni, poznając nasze tradycje bożonarodzeniowe. (…).

Obchodzimy uroczyście stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości. Już dzisiaj zapraszam na okolicznościową akademię, na której koledzy z Wydziału Filozoficzno-Historycznego przypomną wydarzenie związane z odzyskaniem niepodległości, a zespół Kujon okrasi ich wypowiedzi pieśniami i tańcami narodowymi. Odsłonimy też w siedzibie Rektoratu Uniwersytetu Łódzkiego odtworzoną tablicę upamiętniającą uczniów Szkoły Zgromadzenia Kupców miasta Łodzi, którzy polegli w walce o wolną Polskę latach 1914–1920. Szkoła ta mieściła się w obecnym naszym rektoracie przy ul. Narutowicza 68. Tam, naprzeciw wejścia, znajdowała się tablica z nazwiskami poległych. Została zniszczona w roku 1939 przez Niemców.

Na koniec mojego wystąpienie chciałbym całej społeczności akademickiej złożyć serdeczne życzenia z okazji rozpoczynającego się nowego roku akademickiego.

Życzę wszystkim studentom, by ich pragnienia i wyobrażenia związane z uniwersytetem spełniły się. Dołożymy wszystkich starań, aby tu znaleźli dobre miejsce do realizacji swoich planów, aby spełniły się ich marzenia, by studia sprawiały im satysfakcję. Życzę wam drodzy studenci wielu sukcesów. Proszę was, abyście dobrze wywiązywali się ze swoich obowiązków, poważenie traktowali naukę, systematycznie zaliczali przedmioty w programie studiów, ale także interesowali się życiem akademickim, włączali się w szeroko rozumianą działalność społeczną na uczelni. Proszę was także, abyście korzystali z dóbr kultury, spędzali wolny czas nie tylko w klubach, ale też odwiedzali kina, teatry, operę, filharmonię czy galerie artystyczne. Działa też duszpasterstwo akademickie. W naszym mieście wiele się dzieję i warto w tym uczestniczyć.

Szczególnie ciepło pozdrawiam słuchaczy rozpoczynających studia. Witam was serdecznie w murach uczelni. Życzę wam wielu sukcesów w nauce i pomyślności w życiu osobistym. Będziemy wam pomagać w trudnych pierwszych tygodniach i miesiącach nauki, ale też gorąco was proszę o systematyczną pracę, odpowiedzialność i koleżeńską postawę. Dołączacie do wielkiej społeczności akademickiej Uniwersytetu Łódzkiego i naszego miasta. Godnie ją reprezentujcie. (…).

Rozpoczynacie naukę na uczelni, która jest dumna z tego, że kształcą się na niej przedstawiciele prawie stu różnych narodowości. Studentów z zagranicy, przyjmujemy z tradycyjną polską gościnnością. Liczę na to, iż polscy studenci będą dla nich przewodnikami i pomogą im, wesprą ich, szczególnie w pierwszych tygodniach pobytu w Łodzi, a także włączą się w działania integrujące środowisko akademickie naszej uczelni, w tym we wspomniany projekt Gość na Gwiazdkę.

Szczególnie ciepło witam też studentów pierwszego roku z zagranicy, którzy przyjechali do nas, aby podjąć studia na Uniwersytecie Łódzkim. Witamy was w Łodzi, mieście o bogatej historii. Dziękuję, że wybraliście uniwersytet, jako miejsce swoich studiów; uczelni nawiązującej w swej działalności do dziedzictwa wielonarodowej i wielokulturowej Łodzi. Życzę wam, aby studia na uniwersytecie przyniosły wam satysfakcję. Podejmiemy wszelkie wysiłki, aby zapewnić wam bardzo dobre warunki nauki i wypoczynku, przyjazną atmosferę na uczelni i w naszym mieście, abyście tu czuli się dobrze i bezpiecznie. Wszystkiego najlepszego.

Wszystkich pracowników Uniwersytety Łódzkiego gorąco proszę o wsparcie władz uczelni, o współpracę w realizacji stojących przed nami trudnych zadań. Jak wspomniałem na początku mojego wystąpienia, rok akademicki, który dzisiaj inaugurujemy, będzie niezwykle ważny w historii uczelni, bowiem decyzje i działania, które podejmiemy wyznaczą dalsze kierunki je rozwoju. Bądźmy świadomi odpowiedzialności jaka na nas spada.

W nowym roku akademickim profesorom naszej uczelni życzę sukcesów w kształceniu młodych kadr naukowych i dydaktycznych. Nauczycielom akademickim i pracownikom badawczym życzę sukcesów w pracy naukowej. Wszystkim osobom zaangażowanym w proces kształcenie studentów, życzę satysfakcji z pracy dydaktycznej. Życzenia zadowolenie z pracy składam też pracownikom administracji uczelnianej, pracownikom technicznym i obsługi, wspierającym nas w badaniach naukowych i kształceniu studentów, bez trudu których nie byłoby możliwe sprawne funkcjonowanie naszej uczelni.

Wszystkiego najlepszego w nowym roku akademickim.

(tytuł pochodzi od redakcji)