Profesor Zygfryd Rymaszewski

18-12-2015

Urodził się 9 lipca 1927 r. w Nowych Trokach pod Wilnem. Szkołę podstawową (czteroklasową) ukończył w czerwcu 1939 r. w Kaletach koło Grodna. Podczas wojny stracił ojca. Początkowo pracował fizycznie w lesie, a od lipca 1941 r. w aptece w Puńsku. W maju 1945 r., wraz z mamą i siostrą, przyjechał do Łodzi, by na stałe związać się z tym miastem. Rozpoczął naukę w XIX Państwowym Gimnazjum i Liceum Koedukacyjnym dla Dorosłych, w lutym 1948 roku otrzymał świadectwo dojrzałości.

W latach 1948–1952 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie w roku 1953 uzyskał tytuł magistra. Studia łączył z pracą zawodową – był zatrudniony jako pracownik biurowy, później jako księgowy. W tym samym roku podjął pracę na UŁ w zespole badawczym kierowanym przez prof. Jana Adamusa, a od 1 października 1959 r. został asystentem w Katedrze Powszechnej Historii Państwa i Prawa, gdzie następnie pełnił funkcję starszego asystenta. Jego działalność naukowa kształtowała się pod wpływem profesorów: Jana Adamusa, Henryka Grajewskiego i Józefa Matuszewskiego.

W roku 1965 uzyskał stopień doktora nauk prawnych za rozprawę Prawo bliższości krewnych w polskim prawie ziemskim do końca XV wieku. Na stanowisko adiunkta został powołany 1 października 1965 r.

Praca Łacińskie teksty Landrechtu Zwierciadła Saskiego w Polsce. „Versio Vratislaviensis”, „versio Sandomiriensis”, Łaski – stała się podstawą podjęcia przez Radę Wydziału Prawa UŁ uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk prawnych w zakresie powszechnej historii państwa i prawa (31 maja 1973 r., zatwierdzona przez CKK 25 marca 1974 r.). Z 1 października 1974 r. powołany  na stanowisko docenta. Kierownictwo Katedry Powszechnej Historii Państwa i Prawa objął 1 października 1981 r. Sprawował je do roku1997).

Za monografie Łacińskie teksty Landrechtu Zwierciadła Saskiego w Polsce – Jaskier, tekst główny i noty marginesowe (Łódź 1985) i Sprawy gdańskie przed sądami nadwornymi oraz ingerencje królów w gdański wymiar sprawiedliwości (Wrocław–Łódź 1985) Rada Państwa nadała mu 20 listopada 1986 r. tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk prawnych. W grudniu 1990 r. został mianowany profesorem zwyczajnym.

Prowadził zajęcia dydaktyczne dla studentów prawa i administracji: ćwiczenia, wykłady, proseminaria i seminaria, pod jego opieką powstało wiele prac magisterskich. Był recenzentem rozpraw doktorskich i habilitacyjnych, recenzował wnioski o nadanie tytułu profesora.

W okresie pracy na Uniwersytecie Łódzkim pełnił liczne funkcje organizacyjne i pozanaukowe, w szczególności: kierownika Katedry Powszechnej Historii Państwa i Prawa, prodziekana do spraw dydaktyki Wydziału Prawa i Administracji UŁ, prodziekana do spraw socjalnych, zastępcy redaktora do spraw wydawnictw UŁ w zakresie prawa i administracji, członka Komisji Odwoławczej UŁ do spraw Oceny Nauczycieli Akademickich, przewodniczącego Wydziałowej Komisji dla doboru kandydatów na I rok studiów zaocznych, przewodniczącego Komisji Statutowej, członka Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli Akademickich, członka Komisji do spraw Badań Naukowych, pełnomocnika rektora do spraw informacji o studiach, członka Komisji do spraw Aparatury Naukowej, zastępcy przewodniczącego Komisji Opiniującej do spraw Zatrudnienia Absolwentów, członka Rady do spraw Młodzieży, zastępcy Zespołu Opiniodawczego Rektora do spraw zleconych, kierownika Zaocznego Zawodowego Studium Administracyjnego, członka Komisji Nagród z funduszu Rektora. Przez kilka kadencji reprezentował Radę Wydziału w Senacie.

Podejmował także aktywność naukową poza uczelnią: był członkiem Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, członkiem redakcji Czasopisma Prawno-Historycznego, Komisji Historyczno-Prawnej Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego, sekretarzem II Wydziału Łódzkiego Towarzystwa Naukowego oraz członkiem Zarządu i Komisji Rewizyjnej ŁTN.

Jest autorem ponad pięćdziesięciu publikacji naukowych, w tym skryptu dla studentów; siedmiu monografii książkowych, monografii we współautorstwie oraz licznych artykułów w renomowanych czasopismach naukowych. Obszar jego zainteresowań badawczych to: polskie prawo ziemskie ‒ materialne (Prawo bliższości krewnych w polskim prawie ziemskim do końca XV w., Wrocław 1970) i procesowe („Granicierum perequitatio” w polskim prawie ziemskim, Poznań 1978).

Nieoceniony jest wkład profesora do badań nad dziejami prawa niemieckiego w Polsce (Łacińskie teksty Landrechtu Zwierciadła Saskiego w Polsce. „Versio Vratislaviensis”, „versio Sandomiriensis”, Łaski, Wrocław 1975; Łacińskie teksty Landrechtu Zwierciadła Saskiego w Polsce. Jaskier – tekst główny i noty marginesowe, Łódź 1985 oraz Nieznany spis prawa chełmińskiego z przełomu XIV i XV wieku, Łódź 1993). Kolejny zakres podejmowanych przez niego badań to problematyka ustrojowa, reprezentowana przez dwutomowe studia poświęcone woźnemu sądowemu (Z badań nad organizacją sądów prawa polskiego w średniowieczu. Woźny sądowy, Warszawa 2008 i Z badań nad organizacją sądów prawa polskiego w średniowieczu. Czynności woźnego sądowego, Warszawa 2010). W obszarze tej tematyki pozostają badania poświęcone stanowisku monarchy w Polsce XV-XVI wieku. Powstały one na podstawie dogłębnej analizy źródeł drukowanych i archiwalnych, z uwzględnieniem literatury przedmiotu.

Otrzymał wiele nagród i wyróżnień. Za pracę doktorską, ocenioną jako najlepszą rozprawę doktorską z dziedziny nauk prawnych, dostał I nagrodę w konkursie Państwa i Prawa. W oku 1966 za tę samą pracę uzyskał również I nagrodę Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego. Został też wyróżniony nagrodą indywidualną Ministra Edukacji Narodowej (za publikację Nieznany spis prawa chełmińskiego…), uhonorowano go ponadto nagrodą indywidualną Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego II i III stopnia za osiągnięcia naukowe oraz – wielokrotnie – nagrodą Rektora UŁ za osiągnięcia dydaktyczne, wychowawcze i organizacyjne.

Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką Za zasługi dla miasta Łodzi i Złotą Odznaką UŁ, a także wieloma innymi odznaczeniami lokalnymi.

Przez wiele lat swojej pracy dał się poznać w środowisku uniwersyteckim jako człowiek niezwykle skromny, życzliwy i otwarty na problemy innych. Nadal  uczestniczy w organizowaniu pomocy materialnej dla białoruskiej Polonii.

Z pewnością można stwierdzić, że prof. Zygfryd Rymaszewski jest postacią wybitną, mającą znaczący dorobek naukowy, a jego dokonania w różnych obszarach historii państwa i prawa, których nie sposób wymienić, cieszą się powszechnym uznaniem.

Oprac.: Tadeusz Szulc