Estetyka mody

01-10-2018

Moda wciąż jest ekscytująca, bo ludzie ciągle jej potrzebują. Nie mogą uciec ze swojego ciała, dlatego chcą patrzeć na nie i decydować, co zrobić, żeby komunikować się z innymi i wyrażać siebie za pośrednictwem ubrań. (Vivienne Westwood)

Fot. archiwum BUŁ


W Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego od 20 czerwca do 27 lipca można było oglądać wystawę pn. Od Charlesa Wortha do Alexandra McQueena. Estetyka mody XIX XXI wieku w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Ekspozycja zaprezentowała zmiany kulturowe i estetyczne, jakie towarzyszyły tworzeniu się mody na przestrzeni ponad stu pięćdziesięciu lat. Wskazała jej związki z historią, polityką i sztuką. Inspirowała do postawienia pytania o  sens szycia – czy jest ono jedynie techniką, doprowadzoną przez niektórych projektantów do mistrzostwa, czy może artystycznym odzwierciedleniem koncepcji twórcy.

W szerszym kontekście, inspiracją do zorganizowania wystawy były związki Łodzi z przemysłem odzieżowym i modą, zarówno historyczne, jak i współczesne. Dzisiejsza Łódź nazywana jest stolicą mody i bardzo aktywnie ją promuje. Działalność państwowych instytucji kultury, fundacji i stowarzyszeń zaowocowała, między innymi, konkursami Łódź Young Fashion czy Złota Nitka , organizowanymi przez Akademię Sztuk Pięknych im. Władysława. Strzemińskiego w Łodzi; wykładami z historii mody oraz wystawami w Centralnym Muzeum Włókiennictwa; spotkaniami i warsztatami poświęconymi modzie zrównoważonej podczas światowej kampanii Fashion Revolution Week . W przestrzeni Off Piotrkowska udostępniane są pracownie dla projektantów, a showroomy stały się nieodłącznym wizerunkiem głównej ulicy miasta.

Jednak modę można oglądać nie tylko na pokazach lub w pracowniach projektantów, ale również w książkach. Wystawa Od Charlesa Wortha do Alexandra McQueena… opowiedziała jej historię w ten właśnie sposób. Pomysł zorganizowania ekspozycji w BUŁ krystalizował się wraz z powiększającą się kolekcją książek dotyczących tego tematu. Znalazły się wśród nich publikacje unikatowe, cenne, trudnodostępne i dlatego warte pokazania.

Fot. archiwum BUŁ

Chronologię wystawy wyznaczyli dwaj twórcy, którzy wywarli niewątpliwy wpływ na modę – Charles Worth, ojciec haute couture oraz żyjący sto lat później Alexander McQueen. Pierwszy z nich zmienił dziewiętnastowieczny sposób postrzegania krawiectwa, które z doprowadzonego do perfekcji rzemiosła stało się sztuką. Drugi zaś połączył modę nie tylko ze sztuką, ale i z filozofią, polityką oraz nowymi technologiami, a pokazy jego kolekcji były teatralnymi widowiskami, które miały przewartościować sposób myślenia odbiorców, wzbudzać kontrowersje i zaskakiwać, ponieważ – jak podkreślał McQueen – Piękno może wyłonić się z najdziwniejszych miejsc .

W ciągu ponad stu lat dzielących obu projektantów zmieniały się poglądy na znaczenie i formę ubioru, na ideał piękna oraz na wyznaczniki stylu i elegancji. Estetyka mody poszczególnych dekad to efekt poszukiwań artystycznych jej twórców oraz zmian społeczno-politycznych i obyczajowych.

Ekspozycja zaprezentowała publikacje z kolekcji Ikonografii i Wolnego Dostępu Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego dotyczące mody, jej historii i przemian zachodzących w tej dziedzinie, od połowy XIX do początku wieku XXI, a także książki poświęcone wybitnym projektantom. Pokazała polsko- i obcojęzyczne albumy, monografie oraz biografie. Znaczną część dokumentów stanowiły oryginalne edycje: angielskie, niemieckie i amerykańskie.

Szczególną uwagę zwracały albumy niemieckiego wydawnictwa Taschen, specjalizującego się w historii sztuki oraz londyńskiego wydawnictwa Fiell Publishing, dotyczące mody lat dwudziestych i trzydziestych. Na wystawie znalazł się wyjątkowy pod względem edytorskim album Ellen Erwin, Audrey Hepburn. Die Legende – Bilder und Erinnerungen , w którym poza zdjęciami znajdują się kopie dokumentów związanych z życiem gwiazdy: prywatne listy, odręcznie pisane bileciki i notatki, zaproszenia, minialbum rodzinny.

Fot. archiwum BUŁ

Innym zasługującym na uwagę albumem był wydany w Nowym Jorku Avedon Fashion 1944 2000, na okładce którego znalazł się kolaż zdjęcia z lat sześćdziesiątych i elementu trójwymiarowego.

Wśród publikacji polskich uwagę zwracały, opublikowane w warszawskim wydawnictwie Arkady, kompendium Wielka księga ubiorów oraz albumy 100 lat mody i 100 lat mody męskiej autorstwa Cally Blackman. Interesujące okazały się biografie projektantów, takich jak Coco Chanel, Christian Dior, Jadwiga Grabowska, Grażyna Hase oraz seria biograficzna Wydawnictwa Dolnośląskiego, w której uwzględnieni zostali: Yves Saint Laurent, Miuccia Prada, Gianni Versace i Tommy Hilfiger.

Na wystawie znalazły się również monografie dotyczące akcesoriów odzieżowych – butów, torebek oraz bielizny; polskie archiwalne czasopisma o modzie, takie jak Moda (1950–2000), a także oryginalne fotografie mieszkańców Łodzi z przełomu XIX i XX w.

Ogółem na ekspozycji pokazano osiemdziesiąt publikacji. Jej uzupełnieniem był krótki zarys historii mody i strojów na przestrzeni wieków oraz cytaty z prezentowanych książek.

Moda to zarówno luksusowe i ekstrawaganckie projekty mistrzów krawiectwa, jak i odzież przeznaczona dla szerokiego grona odbiorców. Publikacje z wystawy zwróciły uwagę na oba jej wymiary oraz ich wzajemne przenikanie.

Ekspozycja adresowana była do szerokiego grona odbiorców, nie tylko studentów, ale wszystkich interesujących się projektowaniem i modą, a także fotografią mody i rynkiem wydawniczym. Pokazane książki wyróżniały się wysokim poziomem edytorskim i artystycznym oraz ciekawymi rozwiązaniami graficznymi. Dla zwiedzających zostały przygotowane zakładki do książek z cytatami słynnych projektantów.

Od Charlesa Wortha do Alexandra McQueena… była z założenia wystawą o lekkiej tematyce i charakterze popularyzatorskim, dlatego mogła stać się atrakcyjnym sposobem na spędzenie wolnego czasu.

Marzena Kowalska

Maria Walaszczyk