Giessen-Łódź: partnerstwo i przyjaźń

02-10-2018

Skrót wystąpienia prof. ANTONIEGO RÓŻALSKIEGO, rektora UŁ, wygłoszonego podczas uroczystego posiedzenia Senatu Uniwersytetu Łódzkiego, zwołanego z okazji kolejnej, siedemdziesiątej trzeciej rocznicy powołania uczelni .

Obchodzimy dziś siedemdziesiątą trzecią rocznicę powstania Uniwersytetu Łódzkiego. Najważniejszą częścią świętowania tej rocznicy są obchody czterdziestolecia współpracy Uniwersytetu Justusa Liebiga w Giessen i Uniwersytetu Łódzkiego. Parafowanie umowy o bezpośredniej współpracy obydwu uczelni w roku 1978, wpisało się wówczas w realizację polityki międzynarodowego otwarcia Uniwersytetu Łódzkiego.

Warto pamiętać, iż zawarcie tej umowy w sytuacji podziału politycznego tamtejszej Europy było wydarzeniem wielkiej wagi. Dzisiaj, żyjąc w innych warunkach, w krajach partnerskich zjednoczonej Europy, szczególnie powinniśmy docenić wysiłki ówczesnych władz obu uczelni i ich społeczności akademickich. Umowę podpisali: prof. Karl Alewell, rektor Uniwersytetu Justusa Liebiga i prof. Romuald Skowroński, rektor Uniwersytetu Łódzkiego. Było to pionierskie porozumienie o współpracy, obejmujące nie tylko badania naukowe, ale także kształcenie studentów. Do rozwoju porozumienia przez czterdzieści lat przyczynili się kolejni rektorzy i prorektorzy obu uczelni oraz pełnomocnicy w Giessen i Łodzi. Współpraca naukowa między obiema uczelniami cieszyła się i cieszy dużym zainteresowaniem pracowników, w tym młodej kadry i doktorantów oraz studentów. Motywy zainteresowania tą współpracą ze strony polskiej, szczególnie w przeszłości, to możliwość poznania uczelni niemieckiej z tradycjami ponadczterechsetletnimi, możliwość korzystania ze wspaniałej biblioteki przez przedstawicieli nauk humanistycznych i społecznych oraz nowoczesnych laboratoriów przez reprezentantów nauk ścisłych. Dla przyjaciół z Niemiec, Uniwersytet Łódzki był i jest cennym partnerem ze względu na nasze miasto Łódź, jego historię współżycia czterech kultur, w tym niemieckiej i żydowskiej. Historia dynamicznego rozwoju miasta, dzieje getta podczas okupacji niemieckiej, to przykładowe tematy badań prowadzonych wspólnie.

Wystąpienie prof. Antoniego Różalskiego, rektora UŁ

Wystąpienie prof. Antoniego Różalskiego, rektora UŁ

Fot. Maciej Andrzejewski

Dziś, patrząc na współpracę obu uczelni z perspektywy czterdziestu lat, nie sposób nie wspomnieć o otwartości i gościnności pracowników Uniwersytetu Justusa Liebiga w Giessen, którzy wielokrotnie dawali dowód zaufania i głębokiej przyjaźni. Nie można nie wspomnieć też o pomocy jaką pracownicy Uniwersytetu Łódzkiego otrzymali w różnej formie, a także nasza uczelnia, między innymi, książki i materiały do badań naukowych w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Wszyscy, którzy mieli możliwość pracy w Giessen, wspominają niezwykle życzliwe przyjęcie z jakim byli podejmowani, a także wspierani i otaczani opieką. Tak jest i obecnie. Dotyczy to także naszych studentów i doktorantów. Za te jak i inne przejawy serdeczności, dzisiaj, w imieniu całej społeczności akademickiej Uniwersytetu Łódzkiego, serdecznie dziękuję.

Podczas czterdziestu lat współpracy powstało wiele przedsięwzięć badawczych, projektów naukowych, wspólnych konferencji i sympozjów. Organizowaliśmy szkoły letnie, w których zajęcia dla studentów i doktorantów prowadzili łódzcy profesorowie i profesorowie z Giessen. Wykorzystaliśmy i wykorzystujemy dostępne programy wymiany studenckiej: Socrates, Erasmus, Erasmus +. Należy też podkreślić bogatą ofertę wymiany. We współpracy badawczej i dydaktycznej ze strony Uniwersytetu Łódzkiego biorą udział naukowcy o szerokim spektrum specjalizacji, z wielu wydziałów uczelni. W obu uniwersytetach powstały centra naukowe zajmujące się problematyką Europy Wschodniej i Środkowej; w Giessen w roku 2006 Centrum Badań nad Europą Wschodnią , a w Łodzi w 2012 roku Centrum Badań Europy Wschodniej .

Wieloletnia wymiana i współdziałanie przełożyły się na znaczące osiągniecia w nauce i dydaktyce. Poza licznymi projektami i przedsięwzięciami powstało szereg wspólnych prac opublikowanych w renomowanych czasopismach naukowych, wartościowych monografii i książek. Jednym z przykładów takiej współpracy, jest wspólne wydanie Kroniki getta łódzkiego . Profesorowie z Giessen są członkami rad naukowych niektórych czasopism wydawanych przez Uniwersytet Łódzki. Prowadzone obecnie projekty badawcze oraz możliwości dalszej współpracy naukowej omówiliśmy wczoraj podczas obrad wspólnego kolokwium.

Nie sposób nie wspomnieć, iż poza realizowaniem wspólnych badań naukowych obie uczelnie są zaangażowane w propagowanie języka polskiego i kultury polskiej wśród studentów i pracowników niemieckich. Dla studentów z Niemiec organizujemy w Łodzi pobyty studyjne, podczas których uczestniczą w zajęciach z języka polskiego na polonistyce, zdobywając certyfikaty znajomości naszego języka. Biorą też udział w zajęciach poświęconych historii Łodzi oraz w zajęciach tłumaczeniowych na germanistyce. Współpraca dydaktyczna to również organizowanie wspólnych warsztatów, seminariów dla studentów i doktorantów prowadzonych przez pracowników naukowych obu uczelni.

Dzisiaj można powiedzieć, iż czterdziestoletnia współpraca Uniwersytetu Justusa Liebiga w Giessen i Uniwersytetu Łódzkiego była i jest owocna. Niemiecka uczelnia należy do tych zagranicznych uczelni, z którymi mamy najszerszą, żywą i autentyczną współpracę. Jest naszym strategicznym partnerem. Od lat nasze uniwersytety łączy przyjaźń i partnerstwo, więc z nadzieją patrzymy w przyszłość. Wyrażam głębokie przekonanie, iż nasze otwarte, przyjazne i ciepłe relacje przyczyniają się do utrwalania dobrych sąsiedzkich stosunków między Polską i Republiką Federalną Niemiec. Życzę Panu profesorowi Joybrato Mukherjee, rektorowi Uniwersytetu Justusa Liebiga w Giessen i całej społeczności akademickiej tej uczelni wielu sukcesów na polu badań naukowych i wielu osiągnięć w kształceniu studentów i doktorantów. Zapewniam o naszej przyjaźni i chęci dalszej wielostronnej partnerskiej współpracy w przyszłości. Uniwersytet Łódzki, który mam zaszczyt reprezentować jest zawsze otwarty dla pracowników i studentów z Giessen.

x x x

Obchodząc siedemdziesiątą trzecią rocznicę powstania Uniwersytetu Łódzkiego wracamy do przeszłości, wspominając tych, którym zawdzięczamy nasze istnienie. Wszystkich pracowników i studentów, którzy zaangażowaniem i postawą oraz ciężką pracą, budowali naszą uczelnię, także walczyli o niezależność i autonomię szkół wyższych. Są dla nas wzorem postępowania. Doceniamy ich starania i wysiłki. Jesteśmy wdzięczni za to co zrobili dla naszego uniwersytetu, środowiska akademickiego Łodzi i nauki polskiej.

Stajemy dziś przed kolejnymi wyzwaniami związanymi z projektem Ustawy 2.0 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce . Nie znamy jeszcze ostatecznego jej tekstu, bo obecnie jest jeszcze procedowana w Sejmie. Niektóre z rozwiązań zaproponowanych w tym dokumencie budziły obawy naszego środowiska. Nasze krytyczne odniesienie się do części proponowanych uregulowań zostało zawarte w uchwale Senatu uczelni z 16. października minionego roku. Uchwała ta została wzięta pod uwagę w dalszych pracach na projektem ustawy, o czym poinformował nas w ubiegłym miesiącu doktor Jarosław Gowin, wicepremier; minister nauki i szkolnictwa wyższego podczas spotkania z Senatem Uniwersytetu Łódzkiego. Podczas tego spotkania wyjaśnił szereg kwestii dyskusyjnych i wątpliwości.

Czekamy na ostateczne wyniki prac sejmowych i w Senacie RP nad Ustawą 2.0, przygotowując się do jej wprowadzenia na naszej uczelni. Rozpoczynamy konsultacje i dyskusje dotyczące: strategii rozwoju uniwersytetu w świetle nowej ustawy; struktury, w której mamy funkcjonować i działać, zasad oceny dyscyplin naukowych oraz kryteriów oceny pracowników. To tylko wybrane zagadnienia, które wymagają wspólnego namysłu. Dużym wyzwaniem przed jakim stoimy jest opracowanie nowego statutu i regulaminu uczelni. Już rozpocząłem konsultacje, najpierw z dziekanami, dotyczące propozycji struktury uczelni i jej wydziałów, ale też struktur nowych, które umożliwią koordynację działalności badawczej, jej intensyfikację i wyższą efektywność, a przede wszystkim ułatwią badania interdyscyplinarne. Brak rozporządzeń do ustawy, w tym kluczowych, dotyczących, na przykład: nowej listy dyscyplin, zasad oceny dyscyplin czy nowego wykazu czasopism, nie ułatwiają nam tych działań przygotowawczych. Chciałbym podkreślić, nie zamierzamy robić rewolucji; naukę i edukację buduje się latami, mozolnie w atmosferze wzajemnego zrozumienia specyfiki poszczególnych dziedzin i dyscyplin, zwłaszcza na dużym klasycznym uniwersytecie jakim jesteśmy. Osiągnęliśmy dużo w ostatnich latach, w tym samodzielność finansową wydziałów, zdecydowanie lepszą ocenę naszej pozycji naukowej, o czym świadczą wyniki kategoryzacji. Mamy osiągnięcia znaczące w zakresie internacjonalizacji uczelni. (…)

Jesteśmy uczelnią badawczą i taką chcielibyśmy być, biorąc pod uwagę obecnie przyjmowane kryteria oceny w tym zakresie. Działamy, aby wzmocnić naszą pozycję naukową. Są już tego dobre efekty. Uzyskaliśmy w poprzednim roku więcej grantów badawczych, finansowanych z różnych źródeł zewnętrznych krajowych i międzynarodowych, w porównaniu do lat poprzednich. To przełożyło się na wzrost funduszy na badania naukowe. Ten kierunek działań będziemy dalej wzmacniali.

Na Uniwersytecie Łódzkim w roku minionym studiowało łącznie 32.867 osób, wliczając studentów wszystkich rodzajów studiów, doktorantów i słuchaczy studiów podyplomowych. Dla najzdolniejszych studentów, zainteresowanych podejmowaniem badań naukowych, utworzyliśmy Program Studenckich Grantów Badawczych. Pierwsza edycja konkursu cieszyła się dużym zainteresowaniem słuchaczy. Przyznano granty osiemdziesięciu dziewięciu studentom na łączną kwotę 275.570 złotych. W tym roku zgłosiło się stu trzydziestu studentów, których wnioski są obecnie w recenzjach. Na początku czerwca, na ich podstawie, zostaną wybrane wnioski do realizacji i finansowania.

Podjęliśmy starania o przyciągnięcie do uniwersytetu najzdolniejszych uczniów szkół ponadgimnazjalnych oferując im udział w Programie Zdolny uczeń świetny student . Czterdziestu ośmiu uczniów ze szkół województwa łódzkiego, pod indywidualną opieką pracowników akademickich, realizuje indywidualny program spotkań, uczestniczy w wykładach i wydarzeniach uniwersyteckich. Korzystają z pracowni i naszej biblioteki. Liczymy, iż część z nich wybierze Uniwersytet Łódzki jako miejsce swoich przyszłych studiów. (…)

Nie wspomnieć nie sposób o konkursie o Nagrodę im. Pierwszego Rektora Uniwersytetu Łódzkiego Prof. Tadeusza Kotarbińskiego za prace o szeroko rozumianej humanistyce. Ranga tego konkursu wzrasta, jest bardzo ceniony w środowisku polskich humanistów i badaczy z zakresu nauk społecznych. Promuje przede wszystkim młodych humanistów, ale i też nasz uniwersytet. Kolejny raz zorganizowaliśmy kampanię informacyjną o naszych studentach z zagranicy University Diversity, Uniwersytet Różnorodny. Mamy ich coraz więcej z dziewięćdziesięciu pięciu krajów. W ubiegłym roku w imieniu Uniwersytetu Łódzkiego podpisałem Deklarację Społecznej Odpowiedzialności Uczelni, a już w tym roku Kartę Różnorodności, potwierdzając, iż nasza uczelnia będzie upowszechniać ideę równości, różnorodności i tolerancji. Bardzo dobrze rozwija się Program Absolwent VIP i jego projekt mentorski polegający na otaczaniu przez tych absolwentów opieką naszych studentów, dzielenia się z nimi doświadczeniami, przyjmowaniem ich na praktyki i staże.

Nie mogę nie wspomnieć o inwestycjach, które udało się zakończyć lub zostaną zakończone w najbliższych tygodniach. Wymienię niektóre: budynek przy dawnym rektoracie dla Wydziału Filozoficzno-Historycznego oraz Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych postawiony od nowa, zmodernizowany budynek przy ulicy Uniwersyteckiej 3 na potrzeby administracji centralnej. Niedługo skończymy remont, modernizację i rozbudowę Muzeum Przyrodniczego w Parku Sienkiewicza od strony ulicy Kilińskiego. Będzie tam centrum edukacji przyrodniczej Uniwersytetu Łódzkiego. Ma ono służyć nie tylko naszym studentom ale też dzieciom i młodzieży szkolnej. Kończymy kompleksowy remont V Domu Studenckiego na  Lumumbowie. Kończymy też remont i modernizację budynku na Rogach przy ulicy Piaskowej 2. Obiekt ten, wraz z obiektem po drugiej stronie ulicy Rogowskiej, będą razem stanowiły część Centrum Szkoleniowo-Konferencyjnego Uniwersytetu Łódzkiego, z miejscami noclegowymi i zapleczem socjalnym. Zabiegamy o fundusze na remont i modernizację głównego obiektu tego centrum przy ulicy Kopcińskiego. Staramy się w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego o finansowanie budowy gmachu, który byłby przeznaczony na potrzeby Wydziału Nauk o Wychowaniu, przede wszystkim dla psychologii. Uzyskaliśmy w konkursie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego Dziedzictwo kulturowe i infrastruktura kultury dofinansowanie remontu i modernizacji budynków przy ulicy Marii Skłodowskiej -Curie, stanowiących część willi Zieglera, obecnej siedziby Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Będzie tam w przyszłości Centrum Kultury Uniwersytetu Łódzkiego. Poszukujemy możliwości finansowania uczelnianego Domu Seniora i wzniesienia nowego budynku dla Szkoły Brytyjskiej. (…)

Na zakończenie chciałbym wszystkim pracownikom uczelni podziękować serdecznie za poświęcenie, aktywność i zaangażowanie w pracy na rzecz naszego uniwersytetu. Studentom dziękuję za systematyczną naukę, a najbardziej tym aktywnym w pracy społecznej w samorządzie, kołach naukowych i w innej działalności, także naukowej. Dziękuję władzom lokalnym, różnym organizacjom miasta i regionu za wspieranie Uniwersytetu Łódzkiego w jego działaniach i współpracę. Dziękuję też bardzo serdecznie moim kolegom, rektorom łódzkich uczelni za życzliwą współpracę.

Mam nadzieję, iż obecny rok i spodziewane zmiany w ustroju wyższych uczelni przyniosą dobre rezultaty, także dla Uniwersytetu Łódzkiego i Łodzi akademickiej.

(tytuł pochodzi od redakcji)