Strajk studencki – spojrzenie po latach

22-04-2015

W auli Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego 27 lutego odbyła się prezentacja książki Łódzki strajk studencki, styczeń-luty 1981, spojrzenie po latach wydanej pod red. prof. Krzysztofa Lesiakowskiego.

Dziękując autorom tej publikacji, licznie zebranym uczestnikom strajku, sygnatariuszom Porozumień Łódzkich, prof. Włodzimierz Nykiel, rektor UŁ podkreślił wielkie znaczenie tamtego zrywu wolnościowego braci akademickiej dla autonomii uczelni, jakości programów nauczania, wolności słowa, godności. Dodał też, iż głośny protest łódzkich studentów powinien być wymieniany jednym tchem po strajkach solidarnościowych – Gdańsk`80 i Szczecin`80, jako wydarzenie historyczne wielkiej wagi dla przyszłości Polski.

Kilku autorów książki: prof. Przemysław Waingertner, prof. Andrzej Czyżewski, dr Witold Jarno, dr Damian Kasprzyk i dr Przemysław Stępień krótko omówiło problemy poruszone przez siebie w rozdziałach tego wydawnictwa. W ujęciu problemowym przedstawia ono chronologicznie Łódź akademicką w okresie 1945–1980 aż do solidarnego czekania i strajku studenckiego styczeń/luty 1981 r. Autorzy omówili postulaty studenckie, organizację i rozwój akcji strajkowej. Poświęcili też uwagę walce o rejestrację NZS, strajkom solidarnościowym w pozałódzkich ośrodkach akademickich oraz recepcji protestu łódzkich studentów w prasie zagranicznej.

Książka jest pierwszą publikacją naukową, która bardzo szeroko ujmuje udział wszystkich środowisk studenckich (NZS, SZSP, niezrzeszonych, kadry naukowej) w strajku studenckim styczeń-luty`1981. Zapowiedziano wydanie kolejnego tomu – albumu, w którym znajdą się pamiątkowe zdjęcia i wypowiedzi uczestników strajku.

W dyskusji podkreślano niezwykłą jedność środowisk studenckich skutkującą osiągnięciem celów strajkowych. Zarówno studenci z organizującego się NZS, SZSP i niezrzeszeni tworzyli wspólnotę niespotykaną w skali kraju. Wojciech Walczak, ówczesny współlider strajku (wraz z Markiem Perlińskim z SZSP), mówił o odpowiedzialności za strajkujących i o wykorzystaniu swoich doświadczeniach ze strajku, już w wolnej Polsce, na stanowisku kuratora oświaty;

Krzysztof Szaflik i Anna Narolska podkreślali dobrą współpracę przedstawicieli SZSP i NZS w 

Studenckim Komitecie Jedności (SKJ) oraz Międzyuczelnianej Komisji Porozumiewawczej (MKP), wskazywali także na uczestnictwo w strajku bardzo dużej liczby niezrzeszonych studentów i udział w nim nauczycieli akademickich; Andrzej Mękarski zwrócił z kolei uwagę na pomoc zakładów pracy udzielaną strajkującym; Andrzej Słowik, ówczesny szef łódzkiej Solidarności (prawie cały czas obecny podczas negocjacji), wyraził wielki podziw dla łódzkiego środowiska akademickiego w walce o wolność uczelni i powołanie NZS; Grzegorz Grabowski przypomniał organizację druków pierwszych ulotek strajkowych, a Cezary Grabarczyk, minister sprawiedliwości (strajkował na Wydziale Prawa i Administracji) przywołał słowa papieża Jana Pawła II, który podczas wizyty w polskim parlamencie powiedział m.in.: ale nam się wydarzyło.

Strajkujący studenci w gmachu filologii UŁ przy al. Kościuszki podczas negocjacji z przedstawicielami ówczesnych władz

Fot.: Lucjan Muszyński

Wymienieni wyżej dyskutanci (poza A. Słowikiem) byli uczestnikami studenckiego strajku. Na spotkanie w Instytucie Historii przybyli również inni jego weterani: Wiesław Maciejewski, Małgorzata Kotkowska, Małgorzata Potocka, Zbigniew Kubiński (wiceprezes Stowarzyszenia Tradycji Akademickich Siódemki), Kazimierz Olejnik, Paweł Gniazdowski, Jan Olczyk, Grzegorz Grabowski i Zbigniew Natkański, prowadzący spotkanie.

Profesor K. Lesiakowski za wielką pomoc przy wydaniu książki podziękował Wiesławowi UrbańskiemuRyszardowi Podladowskiemu (także uczestnikom strajku).

Wielkie owacje otrzymała prof. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska (Wydział Prawa i Administracji), doradzająca protestującym studentom, żywa legenda wśród braci akademickiej, nie tylko słuchaczy prawa.

Obecni byli: prof. Stefan Niesiołowski, poseł na Sejm RP i prof. Jacek Czaputowicz, współtwórca NZS.

Jak podkreślano podczas spotkania, strajk miał wielkie znaczenie również dla tożsamości kultury studenckiej, dla wolnego słowa; pozostawiał następnym pokoleniom studenckim bardziej otwartą uczelnię .

Na dziedzińcu Instytutu Historii UŁ pracownicy łódzkiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej  pod kierownictwem Marka Dróżki, jego dyrektora, zorganizowali wystawę zdjęć z okresu strajku studenckiego.

W auli Centrum Szkoleniowo-Konferencyjnego UŁ przy ul. Kopcińskiego

minister C. Grabarczyk odznaczył medalami resortowymi liczne grono uczestników strajku. Podczas nieoficjalnej części spotkania śpiewano piosenki studenckie z lat osiemdziesiątych, a rozmowom i wspomnieniom nie było końca. 

Książka, wspomniana na początku tekstu, dostępna jest w Wydawnictwie UŁ; link do strony WUŁ: www.wydawnictwo.uni.lodz.pl

Ryszard Podladowski

Autor był sekretarzem Międzyuczelnianej Komisji Porozumiewawczej łódzkiego strajku studentów – styczeń/luty 1981