Zaciskanie pasa

06-01-2014

(tekst wystąpienia prof. WŁODZIMIERZA NYKIELA, rektora Uniwersytetu Łódzkiego, wygłoszonego podczas uroczystości z okazji Dnia Edukacji Narodowej)

Od wielu lat 14 października obchodzimy Dzień Edukacji Narodowej, święto wszystkich pracowników edukacji, w tym także szkolnictwa wyższego. Święto to nawiązuje do utworzonej przed 240 laty z inicjatywy króla Zygmunta Augusta Poniatowskiego, właśnie 14 października, Komisji Edukacji Narodowej.

Swoje wystąpienie podczas inauguracji nowego roku akademickiego poświęciłem przede wszystkim współpracy z Uniwersytetem Medycznym, bo była to nasza wspólna inauguracja. Dziś skoncentruję się na sytuacji naszego uniwersytetu i planach na najbliższą przyszłość. Należy podkreślić , iż sytuacja finansowa uniwersytetów polskich dziś jest trudna. W latach 2007?2010 tylko nieliczne z nich kończyły rok z ujemnym wynikiem finansowym; w roku 2012 była to już zdecydowana większość. W 2010 roku polskie uczelnie, również uniwersytety, miały nadwyżkę w wysokości 108 milionów złotych. Później nadwyżka ta zmniejszyła się prawie o połowę, a w roku 2012 wystąpiła strata wielkości ponad 33 milionów złotych.

Trudności finansowe nie ominęły także naszego uniwersytetu. Szczególnie groźne dla uczelni są skutki nasilającego się niżu demograficznego. Oznacza on bowiem spadek liczby kandydatów na studia, a to skutkuje zmniejszającymi się przychodami z opłat za kształcenie. W rezultacie w latach 2009?2012 na naszej uczelni zmalały one o ponad piętnaście milionów złotych . W tej sytuacji, aby zapewnić jej płaszczyznę właściwego rozwoju należało podjąć szereg nie zawsze łatwych decyzji i działań, które były i są przez władze uniwersytetu realizowane.

Chcę wyraźnie powiedzieć, że nie chodzi tu tylko o przetrwanie, ale o to, by istniały warunki do rozwoju. Wprowadzona w roku 2010 decentralizacja zarządzania finansami stworzyła dobry mechanizm wymuszający eliminowanie kosztów zbędnych. Doprowadzenie do równowagi finansów uczelni jest warunkiem koniecznym dalszego jej funkcjonowania, wymaga jednak podejmowania najtrudniejszych decyzji, a wśród nich także cięcia kosztów osobowych. W tym roku uniwersytet zmniejszy zatrudnienie; redukcja etatów w pierwszym rzędzie obejmie pracowników administracji i obsługi, a następnie również nauczycieli akademickich. W sumie liczba pracowników na uniwersytecie z ponad 3900 ? w przeliczeniu na etaty 3800 ? zmniejszy się o sto kilkadziesiąt osób.

Niezależnie od kosztów osobowych obniżamy, oczywiście, również i inne wydatki. Równocześnie myślimy o zwiększaniu wpływów. Co zatem należy dalej czynić? Na pewno należy dbać o wzrost przychodów. Poszerzamy, na przykład, ofertę edukacyjną o nowe kierunki studiów. Obok dotychczas cieszących się dużym powodzeniem, nowe też są w stanie przyciągać kandydatów. W ostatnim roku powołaliśmy lingwistykę dla biznesu, technologie informatyczne w logistyce, prawo zatrudnienia ? kadry i płace. Wcześniej utworzyliśmy kierunek prawo podatkowe i rachunkowość. Mimo że spadek liczby studentów w dużym stopniu dotknął studia niestacjonarne, a ten kierunek jest niestacjonarny, spotyka się z dużym zainteresowaniem kandydatów. Dzięki temu udało się nam zwiększyć liczbę kształcących się na naszym uniwersytecie.

Rekrutacja nie została jeszcze zakończona ? na studia niestacjonarne listy zastaną zamknięte 30 października, a na studia stacjonarne pierwszego stopnia ? dzisiaj. Wstępne dane z lipca i sierpnia wskazywały na bardzo głęboki spadek liczby kandydatów. Na szczęście, dane, którymi dysponujemy obecnie, są bardziej optymistyczne. Liczymy też, że do 30 października jeszcze się poprawią. W tym roku po raz pierwszy liczba słuchaczy zagranicznych na uniwersytecie znacznie przekroczy tysiąc. Są bardzo różne kierunki, z których przybywają do nas ci studenci. W programie ERASMUS największa ich liczba pochodzi z Hiszpanii.

Cieszymy się, że w trudnym dla budżetu państwa i gospodarki czasie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią, przyznało podwyżki dla pracowników wyższych uczelni. W wyniku negocjacji ze związkami zawodowymi ustaliliśmy, iż zatrudnieni na uniwersytecie będą otrzymywali zarówno pieniądze, które zwiększają ich wynagrodzenie zasadnicze, jak i środki zależne od wyników oceny, która ostatnio została przeprowadzona. To jest bardzo ważne, aby widoczny był sens jak najlepszej pracy dla uniwersytetu.

Na ostatnim przed wakacjami posiedzeniu Senatu Uniwersytetu Łódzkiego przekazałem jego członkom projekt naszej nowej strategii. Bierzemy w niej pod uwagę nowe realia, zarówno spowolnienie gospodarki, jak i niż demograficzny oraz inne okoliczności, na przykład, silną potrzebę prorynkowego kształcenia studentów. W nowym opracowaniu pozostawiliśmy, oczywiście, kierunki działania z poprzedniej strategii, które się nie zestarzały, między innymi: umiędzynarodowienie uczelni, pogłębianie naszej reformy decentralizacyjnej, promocję uczelni. Liczę, że podczas dyskusji nad nim projekt ten dojrzeje do uchwalenia. Sądzę, że może to nastąpić już na listopadowym posiedzeniu senatu.

Jeśli chodzi o nasze inwestycje, chcę przypomnieć, że w maju przyszłego roku przewidujemy oddanie do użytku nowego gmachu Wydziału Filologicznego; pięknego, przyciągającego oko swą architekturą, o olbrzymiej powierzchni (ponad dwadzieścia tysięcy metrów kwadratowych). Przekażemy ten gmach filologom w maju 2014 roku a więc przed planowany wcześniej terminem.

Ostatnio przeprowadzona została kategoryzacja. Wydziały naszego uniwersytetu otrzymały kategorie A i B, nie ma wśród nich kategorii C. Pierwszą z nich otrzymały: Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Wydział Zarządzania, Wydział Chemii, Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej . Na czołowych pozycjach kategorii B są wydziały: filozoficzno-historyczny (pierwsze miejsce), matematyki i informatyki (drugie miejsce), prawa i administracji ( miejsce trzecie). Inne wydziały mają na tej liście też dość wysokie lokaty.

Na pewno musimy pracować nad tym, by zwiększać liczbę tych wydziałów, które mają kategorię A. Mimo że ostatnia kategoryzacja wypadła nieco lepiej niż poprzednia, na pewno nie możemy być z niej w pełni zadowoleni.

Z okazji Dnia Edukacji Narodowej najlepsze życzenia składam wszystkim nauczycielom akademickim naszego uniwersytetu, serdecznie dziękuję im za wysiłek na polu kształcenia i wychowania młodzieży studenckiej; życzę powodzenia i dalszych sukcesów w tej pracy. Święto edukacji obejmuje też wszystkich, którzy z edukacją są związani, dlatego serdeczne podziękowania i najlepsze życzenia składam również pracownikom administracji i obsługi, którzy mają bardzo duży wkład w prawidłowe funkcjonowanie uczelni.

Z okazji Dnia Edukacji Narodowej serdeczne życzenia kieruję też do naszych studentów.

(tytuł pochodzi od redakcji)