Nowy kierunek studiów i międzynarodowe spotkanie ekohydrologów

29-09-2017

Nowemu kierunkowi studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na Uniwersytecie Łódzkim oraz zbliżającemu się międzynarodowemu sympozjum ekohydrologicznym poświęcona była 7 czerwca konferencja prasowa na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska UŁ.


Kierunek biomonitoring i biotechnologie ekologiczne adresowany jest do kandydatów o zainteresowaniach przyrodniczych, ukierunkowanych na pracę w terenie i łączącym swą przyszłość zawodową z rolą specjalisty w zakresie oceny wpływu działalności gospodarczej na środowisko. Program studiów przewiduje zajęcia z zakresu nauk przyrodniczych i ścisłych stanowiących podstawę biomonitoringu i biotechnologii ekologicznych. Będę one prowadzone w formie wykładów i laboratoriów oraz ćwiczeń terenowych w stacjach przyrodniczych. Studenci poznają metody pozyskiwania danych terenowych, oznaczania zgromadzonego materiału biologicznego oraz przygotowania raportów środowiskowych, a także wdrażania kompleksowych metod poprawiających jakość środowiska. Biomonitoring i biotechnologie ekologiczne będzie jedynym tego typu kierunkiem studiów realizowanym w Polsce. Rozpocznie na nim naukę sześćdziesiąt osób.

Podczas studiów słuchacze odbędą czteromiesięczną praktykę zawodową w instytucjach prowadzących monitoring środowiska, co umożliwi weryfikację i poszerzenie zdobytej przez nich na uczelni wiedzy i umiejętności niezbędnych w miejscu przyszłej pracy.

Biomonitoring zajmuje się analizą biowskaźników – organizmów, które wykorzystywane są do oceny stanu i stopnia przekształcenia środowiska. Biowskaźnikami są gatunki należące do bakterii, glonów, porostów, grzybów; roślin i zwierząt charakteryzujących się wąskim zakresem tolerancji na warunki środowiska i stąd szczególnie podatnych na degradację tego środowiska. Wyznaczniki stresu środowiskowego opracowano również dla człowieka. Zatem jego parametry osobnicze i populacyjne mogą być również stosowane w biomonitoringu.

Na zdjęciu, od lewej: prof. Adrianna Wojtal-Frankiewicz, prof. Maciej Bartos, prof. Maciej Zalewski, dr Tomasz Jurczak

Na zdjęciu, od lewej: prof. Adrianna Wojtal-Frankiewicz, prof. Maciej Bartos, prof. Maciej Zalewski, dr Tomasz Jurczak

Fot. Tomasz Boruszczak

W Polsce państwowy biomonitoring prowadzony jest przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, którego zadaniem jest wspomaganie przedsięwzięć na rzecz ochrony środowiska, w tym informowanie organów administracji i społeczeństwa o jego stanie. Informacje te wykorzystywane są podczas postępowań w sprawie ocen oddziaływania na środowisko, wydawaniu pozwoleń na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii oraz przy tworzeniu planów zagospodarowania przestrzennego.

Do oceny stanu środowiska na podstawie biomonitoringu oraz wprowadzania biotechnologii ekologicznych niezbędni są profesjonalnie dobrze przygotowani specjaliści. Zadania związane z prowadzeniem biomonitoringu i stosowaniem biotechnologii ekologicznych realizowane są obecnie w Polsce przez nieliczną kadrę naukową, skupioną głównie w ośrodkach akademickich. Ogranicza to powszechność metod oceny i minimalizowania skutków degradacji biosfery oraz wywiązywania się naszego kraju ze zobowiązań wspólnotowych w tym zakresie. Istnieje zatem pilna potrzeba kształcenia specjalistów, którzy profesjonalnie zajmować się będą omawianymi tu kwestiami.

Uczestniczący w konferencji prasowej dziennikarze dowiedzieli się również, iż w dniach 26-28 września odbędzie się w Łodzi międzynarodowe sympozjum ekohydrologiczne, w którym wezmą udział najlepsi eksperci instytucji naukowych i organizacji międzynarodowych. Spotkanie to stanie się zapewne znakomitą okazją do otwartej dyskusji i wymiany poglądów na temat integracji biotechnologii ekologicznych oraz rozwiązań systemowych z rozwojem gospodarki okrężnej, zmierzających w kierunku łagodzenia skutków zmian klimatu i adaptacji do zmian klimatycznych.

Należy tu podkreślić, że w obliczu globalnej degradacji ekosystemów wiązanych z wodą, niestabilności klimatu i narastających skutków antropogenicznych, istnieje pilna potrzeba zintegrowania wiedzy z zakresu rożnych dziedzin przyrodniczych jako kluczowego problemu dla rozwoju nauki i zrównoważonego rozwoju. Ekohydrologia wskazuje tu na wykorzystanie procesów ekosystemowych jako narzędzia zarządzania dla zrównoważonego rozwoju poprzez definiowanie wielowymiarowych celów zarządzania zlewnią – WBSRC (W-woda, B-różnorodność biologiczna, S-usługi systemowe dla społeczeństwa, R-odporność na zmiany klimatyczne, C-dziedzictwo kulturowe).

Jak wiadomo, woda jest głównym stymulatorem ewolucji biogeochemicznej, a tym samym różnorodności i produktywności biologicznej. Stąd uregulowanie procesów ekohydrologicznych staje się pierwszym i podstawowym krokiem zmierzającym do osiągnięcia zrównoważonej zlewni, zwłaszcza zaś w systemach zmodyfikowanych przez człowieka i zdegradowanych.

Od czasu sformułowania koncepcji ekohydrologii przez Międzynarodowy Program Hydrologiczny UNESCO, wprowadzenie wcześniej wspomnianej strategii WBSRC sprawia, że powstaje synergia między rozwiązaniami nawiązującymi do natury oraz modelem gospodarki okrężnej, to jest zakładającej minimalizację wpływu na środowisko produktów wytwarzanych poprzez taki wybór ich składników i projektowanie, by następnie mogły być wykorzystane powtórnie. Wszystko to zaś przy założeniu ciągłego rozwoju i zwiększaniu efektywności gospodarki.

Informacje dziennikarzom przekazywali: prof. Maciej Zalewski , szef Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii PAN oraz Katedry Ekologii Stosowanej UŁ; prof. Maciej Bartos , prodziekan Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ; prof. Adrianna Wojtal-Frankiewicz i dr Tomasz Jurczak z Katedry Ekologii Stosowanej UŁ.

Oprac (sb)