Przygotowujemy uniwersytet do spodziewanych zmian na uczelniach wyższych

28-09-2017

(Tekst wystąpienia prof. ANTONIEGO RÓŻALSKIEGO, rektora UŁ, wygłoszonego podczas uroczystego posiedzenia Senatu Uniwersytetu Łódzkiego z okazji siedemdziesiątej drugiej rocznicy powołania uczelni)


Obchodzimy dzisiaj siedemdziesiątą drugą rocznicę powstania Uniwersytetu Łódzkiego. Wspominamy tych, których starania doprowadziły do utworzenia uczelni, w tym pierwszych rektorów, dziekanów, profesorów, kolejne pokolenia pracowników i studentów, którzy budowali jej pozycję wśród polskich i zagranicznych szkół wyższych.



Jesteśmy głęboko wdzięczni za to co zrobili dla naszej uczelni podczas swojej pracy czy studiów. Wspominając przeszłość Uniwersytetu Łódzkiego, nie możemy nie oceniać jego obecnej pozycji. Stanowimy jedną z największych polskich szkół wyższych, gdzie kształci się ponad trzydzieści jeden tysięcy słuchaczy na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich; 1,1 tys. doktorantów i 1,6 tys. słuchaczy studiów podyplomowych (dane na koniec roku 2016 ). Liczby te nieznacznie zmniejszyły się w porównaniu do 2015 roku. Nasi studenci są bardzo aktywni, a wielu z nich przynosi nam chlubę, biorąc z sukcesem udział w różnych konkursach i projektach. Dla najzdolniejszych, zainteresowanych podejmowaniem badań naukowych, stworzyliśmy w tym roku program indywidualnych grantów badawczych, który cieszy się sporym zainteresowaniem. Chcemy też przyciągnąć na UŁ najlepszych uczniów. Uruchomiliśmy program Zdolny uczeń – świetny student , w którym we współpracy z nauczycielami, pragniemy umożliwić najzdolniejszym młodym ludziom możliwość udziału na UŁ w wybranych zajęciach, badaniach naukowych czy też seminariach oraz indywidualnych konsultacjach. Liczymy, iż przynajmniej część z nich wybierze potem uniwersytet jako miejsce studiów. Przyciągnięcie na UŁ najlepszych maturzystów w liczbie stu siedmiu już w roku 2017 przełożyło się na istotnie zwiększenie dotacji projakościowej. To utwierdza nas w przekonaniu o słuszności podejmowanych działań.

Kontynuujemy dobrze politykę internacjonalizacji uniwersytetu. Zwiększyliśmy znacząco liczbę studentów cudzoziemców w roku minionym, a w tym ich liczba, w różnych programach i systemach, przekroczy dwa tysiące. Pochodzą z ponad dziewięćdziesięciu krajów, w tym także odległych od Polski, jak Chiny. Dodam, iż o zainteresowaniu studentów z Państwa Środka kształceniem na UŁ, a także na innych łódzkich uczelniach, mogliśmy się przekonać niedawno podczas wizyty w chińskich miastach, Chengdu i w Kantonie. Delegacja pięciu wyższych uczelni łódzkich, w której brałem udział z dwoma kolegami z UŁ oraz przedstawicielem Urzędu Miasta Łodzi Krzysztofem Piątkowskim, wiceprezydentem, zaprezentowała tam Łódź akademicką. Mamy nadzieję, że wizyta ta przyczyni się także do rozszerzenie współpracy naukowej z ośrodkami badawczymi w odwiedzanych przez nas chińskich miastach.

Działalność naukowa i stwarzanie jak najlepszych warunków do prowadzenia badań naukowych, to ważne zadanie jakie obecna ekipa rektorska sobie postawiła. Utworzyliśmy Centrum Nauki UŁ, którego celem jest pomoc pracownikom naukowo-dydaktycznym i naukowym w poszukiwaniu źródeł finansowania projektów grantowych, współpraca z nimi w zakresie przygotowania projektów badawczych, a dla tych którzy uzyskają granty, pomoc w ich realizacji i rozliczeniu. Centrum będzie też monitorowało efekty naszych prac badawczych to jest publikacji, patentów czy możliwości wdrożeń, także we współpracy z wydziałami i Biblioteką Uniwersytetu Łódzkiego, umieszczało materiały o  tych osiągnięciach w odpowiednich bazach referencyjnych.

Przedsięwzięcia w zakresie zwiększenia efektywności badawczej wynikają także z konieczności przygotowania Uniwersytetu Łódzkiego do spodziewanych zmian w polskich uczelniach wyższych, w następstwie planowanego uchwalenia nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym , tzw. Ustawy 2.0. Obecnie odbywa się szeroka dyskusja na temat ustroju uczelni wyższych, zapoczątkowana w ubiegłym roku przez dr. Jarosława Gowina, wicepremiera, ministra nauki i szkolnictwa wyższego. Podstawą do tej dyskusji są trzy opracowania założeń do wspomnianej ustawy. Bierzemy udział w tej dyskusji. Uczestniczyłem, wraz z przedstawicielami kolegium rektorskiego, w spotkaniach otwartych dla wszystkich pracowników na wszystkich wydziałach UŁ, prezentując te dokument, a także nasze – już podjęte oraz podejmowane i planowane – działania mające na celu przygotowanie uczelni do spodziewanych zmian. Jednym z kluczowych, planowanych elementów reformy szkolnictwa wyższego jest podział uczelni na trzy typy: badawcze, badawczo-dydaktyczne i dydaktyczne, o silnie zróżnicowanym zakresie finansowania z budżetu państwa. Podejmujemy działania, aby UŁ mógł ubiegać się o status uczelni badawczej, bowiem zaliczenie uniwersytetu do tej kategorii szkół wyższych zapewni właściwe finansowanie wszystkich rodzajów jego działalności. Uczelnie badawcze zapewne będą też cieszyły się dużym prestiżem, przyciągając największą liczbę dobrych kandydatów na studia czy doktorantów oraz najzdolniejszych naukowców. Innych kwestii związanych z planowaną reformą szkolnictwa wyższego w Polsce dzisiaj nie poruszam, bowiem nie został jeszcze przedstawiony projekt rządowy i propozycje szczegółowych rozwiązań, między innymi, w zakresie ubiegania się o uprawnienia do nadawanie stopni naukowych oraz uzyskiwania stopni i tytułów. Zapewne będzie o tym mowa podczas Narodowego Kongresu Nauki we wrześniu w Krakowie.

Nie mogę w tym krótkim wystąpieniu nie poruszyć aktualnej sytuacji finansowej uczelni. Gdyby spojrzeć w sprawozdanie rektora z działalności UŁ w roku minionym, przyjęte przez senat 22 maja, to na jego podstawie można powiedzieć, iż jest bardzo dobra. Uniwersytet Łódzki uzyskał w kolejnym roku dodatni wynik finansowy. Wcześniej podjęte działania związane z decentralizacją zarządzania uczelnią i samodzielności finansową wydziałów, kilkuletnie wysiłki dziekanów i kierowników jednostek pozawydziałowych przyniosły pozytywne rezultaty; dodatni wynik finansowy wszystkich jednostek, poza jedną. Jednakże wprowadzenie 1 stycznia przez resort nauki i szkolnictwa wyższego nowego algorytmu podziału dotacji podstawowej, spowodowało jej zmniejszenie dla UŁ. Staramy się zminimalizować skutki tej obniżki w tym roku dla funkcjonowania uczelni. Pojęliśmy, choć z trudem, decyzję o ograniczeniu programu inwestycyjnego. Liczę na zrozumienie naszego środowiska w tym względzie. Podejmujemy też kroki, aby uczelnię lepiej przystosować do nowego algorytmu podziału środków. Zmniejszymy w ciągu dwóch lat liczbę studentów, aby osiągnąć pożądany wskaźnik, proporcję liczby pracowników n-d do studentów jak jeden do trzynastu. Mamy też nadzieję, iż tegoroczna kategoryzacja przeprowadzane przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych przyniesie lepsze wyniki, niż poprzednia i zwiększymy na UŁ liczbę jednostek kategorii A, co bezwzględnie powinno skutkować zwiększeniem finansowania uczelni w kolejnych latach.

W krótkim wystąpieniu, ze względu na bogaty program naszego uroczystego posiedzenia senatu, poruszyłem tylko wybrane problemy działalności UŁ. Szerszą prezentację przedstawię 2 października podczas inauguracji kolejnego roku akademickiego. Na zakończenie chciałbym wszystkim pracownikom uczelni podziękować serdecznie za poświęcenie, aktywność i zaangażowanie w pracy na rzecz naszego uniwersytetu. Studentom dziękuję za systematyczną naukę, a tym najbardziej aktywnym w pracy społecznej w samorządzie, kołach naukowych i w innych formach działalności, także za to zaangażowanie. Dziękuję władzom lokalnym, różnym organizacjom miasta i regionu za wspieranie UŁ w jego działaniach i współpracę. Dziękuję też bardzo serdecznie moim kolegom rektorom łódzkich uczelni za życzliwą współpracę.

Mam nadzieję, iż rok obecny i spodziewane zmiany w ustroju wyższych uczelni przyniosą dobre rezultaty, także dla Uniwersytetu Łódzkiego i Łodzi akademickiej.

(tytuł pochodzi od redakcji)