Magnetyczna Północ

21-05-2018

Kolejny Wykład Dziekański na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego odbył się 11 maja w auli gmachu filologii. Na temat Magnetyczna Północ: dialog o literaturze, opozycji i demokracji mówili Tomas Veclowa, wybitny litewski poeta, eseista i popularyzator polskiej kultury oraz Ellen Hinsey, amerykańska dziennikarka, poetka i pisarka zainteresowana fenomenem tzw. demokracjinieliberalnych.

Pretekstem do tego rodzaju spotkania była wydana właśnie po polsku wspólna książka Venclovy i Hinsey pt. Magnetyczna północ opublikowana w minionym roku przez Zeszyty Literackie. W nocie wydawcy możemy przeczytać: (…) to wywiad rzeka przeprowadzony przez poetkę i tłumaczkę Ellen Hinsey. Można się z niego nauczyć historii Litwy i Związku Radzieckiego, ale przede wszystkim poznać bliżej Tomasa Venclovę, jego rodzinę, przyjaciół, wybory życiowe i myśli. Na kartach tej książki spotykamy Josifa Brodskiego i Czesława Miłosza, Borysa Pasternaka i Annę Achmatową, Natalię Gorbaniewską i ojca Tomasa - Antanasa Venclovę. Poznajemy inteligencką Litwę, tak interesującą i barwną. Venclova ma nie tylko wspaniałą pamięć, ale także z uporem prowadzony dziennik i niezwykły talent do rzeczowej i oszczędnej prozy.

Tomas Venclova i Ellen Hinsey podczas Wykładu Dziekańskiego na Wydziale Filologicznym UŁ

Tomas Venclova i Ellen Hinsey podczas Wykładu Dziekańskiego na Wydziale Filologicznym UŁ

Fot. Maciej Andrzejewski

Spotkanie nie było jednak promocją książki. Stała się ona tylko swego rodzaju płaszczyznę umożliwiającą spojrzenie poprzez historią życia poety na historią dwudziestego wieku. Sam zresztą wykład miał też formę wywiadu. Pytania o dzieciństwo i młodość na radzieckiej Litwie były punktem wyjścia dla rozważań na temat życia w państwie totalitarnym. Według T. Venclovy fałszywy jest potoczny pogląd o totalnej unifikacji społeczeństwa, gdyż pod warstwą oficjalnej ideologii kryły się rzesze ludzi o najrozmaitszych poglądach. Dla samego poety punktem zwrotnym był jednak rok 1956, gdy wydarzenia w Poznaniu i Budapeszcie ostatecznie pozbawiły go żywionych wcześniej złudzeń na temat systemu komunistycznego.

Podczas wykładu można było posłuchać również fragmentów twórczości E. Hinsey i T. Venclovy. Teksty pisarki czytał Jacek Dehnel, polski pisarz, tłumacz, malarz, który tłumaczy na język polski dzieła Amerykanki. Swoje dwa wiersze Starość TezeuszaStarość Mojżesza recytował sam T. Venclova.

Organizatorem i moderatorem spotkania był prof. Jarosław Płuciennik z Wydziału Filologicznego UŁ.

xxx

Spotkanie moderował prof. Jarosław Płuciennik

Spotkanie moderował prof. Jarosław Płuciennik

Fot. Maciej Andrzejewski

Tomas Venclova, urodzony w roku 1937 w Kłajpedzie poeta, eseista, publicysta, badacz i tłumacz literatury pięknej, obrońca praw człowieka, przyjaciel Czesława Miłosza i Josifa Brodskiego. Emigrant polityczny z komunistycznego ZSRR. Odznaczony Krzyżem Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w uznaniu wybitnych zasług w umacnianiu międzykulturowego dialogu oraz krzewieniu idei humanizmu, za popularyzowanie dorobku kulturowego Polski.

Ellen Hinsey, urodzona w Bostonie w roku 1960, zainteresowana najbardziej relacją historii, etyki i demokracji. Zajmowała się dziennikarskimi relacjami o katastrofie smoleńskiej, polityką Węgier, spuścizną Vaclava Havla w Czechach oraz narodzinami systemów antyliberalnych. Napisała razem z Venclową „Magnetic North: Conversations with Tomas Venclova (Rochester University Press, 2017) przetłumaczone już na niemiecki i polski. Laureatka wielu prestiżowych światowych i europejskich nagród literackich. Ostatnio także autorka „Listu do przyjaciół demokratów w Polsce.”

cp i sb