Przygotowanie nauczyciela wczesnej edukacji

11-12-2014

Na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego latach 2009–2014 wdrażano kilka projektów unijnych związanych z szeroko rozumianą oświatą, wychowaniem i edukacją. Jednym z nich był, realizowany od września 2010 r. w Katedrze Pedagogiki Przedszkolnej i Wczesnoszkolnej, projekt edukacyjny pod nazwą Poznać–Zrozumieć–Doświadczyć. Praktyczne przygotowanie do zawodu nauczyciela wczesnej edukacji. Projekt ten zakładał współpracę środowiska akademickiego (pracownicy naukowi i studenci) oraz oświatowego (łódzkie szkoły podstawowe i przedszkola). Jego celem było także opracowanie nowatorskiego programu praktyk pedagogicznych.

Sala Centrum Wsparcia Metodycznego Nauczycieli i Studentów na Wydziale Nauk o Wychowaniu UŁ (2011 r.)

Fot.: Joanna Sosnowska

W związku z realizacją tego projektu na Wydziale Nauk o Wychowaniu powołano do życia pracownię dydaktyczną pod nazwą Centrum Wsparcia Metodycznego Nauczycieli i Studentów. Był to ośrodek pomocy merytorycznej o szczególnym charakterze. Korzystali z niego studenci przygotowujący się do praktyk i nauczyciele pełniący funkcję ich opiekunów. Było to również miejsce, gdzie zgromadzono różnorodne narzędzia potrzebne studentom przygotowującym się do praktyk pedagogicznych. Stanowiła je baza różnorodnych środków dydaktycznych, ale także stanowiska komputerowe i sprzęt multimedialny. Do wszystkich tych narzędzi bezpośredni dostęp mieli studenci i ich opiekunowie, którzy samodzielnie wypożyczali potrzebne materiały edukacyjne.

Pracownia centrum czynna była w ciągu całego roku akademickiego (w latach: 2010/201 –2012/2013 oraz w semestrze zimowym 2013/2014), od poniedziałku do czwartku, od godzin rannych do popołudniowych.

Regał z pomocami dydaktycznymi

Fot.: Joanna Sosnowska

Podczas realizacji omawianego tu projektu Centrum Wsparcia Metodycznego Nauczycieli i Studentów pełniło różnorodne funkcje, a mianowicie:

– ośrodka pomocy merytorycznej, z bogatym księgozbiorem i pomocami dydaktycznymi udostępnianymi na miejscu w pracowni, najczęściej podczas przygotowywania się do praktyk pedagogicznych, ale także – po wypożyczeniu – publikacji i pomocy dydaktycznych, korzystania z nich na terenie danej placówki oświatowej (pomoce dydaktyczne wzbogacały proces nauki i cieszyły się dużym zainteresowaniem dzieci oraz uczniów; liczba zgromadzonych rodzajów pomocy przekroczyła 390 pozycji, a liczba wypożyczeń tych pomocy doszła do blisko 750

– zaplecza naukowo-dydaktycznego, z  pokaźnym zbiorem publikacji o charakterze naukowym i metodycznym w języku polskim i angielskim wzbogacającym proces przygotowania się do praktyki oraz podpowiadającego sposób nowoczesnego podejścia do procesu kształcenia; szkolenie z zakresu wykorzystania tablicy multimedialnej, będącej na wyposażeniu pracowni, stanowiło okazję do zastosowania zdobytej wiedzy z zakresu technologii informacyjnej w praktyce (liczba tytułów publikacji – 771, liczba ich wypożyczeń – 1355)

– miejsca wymiany myśli i doświadczeń, w którym regularnie, raz w tygodniu odbywały się konsultacje ze specjalistami: pedagogiem, psychologiem, metodykiem kształcenia zintegrowanego i wychowania przedszkolnego (podczas pełnionych przez nich dyżurów eksperckich) oraz spotkań metodycznych doskonalących umiejętności pracy pedagogicznej z dziećmi w wieku przedszkolnym i szkolnym; w latach 2010–2014 eksperci udzielili łącznie 2328 porad w tym: psycholog – 468, pedagog – 448, metodyk kształcenia zintegrowanego – 646, metodyk wychowania przedszkolnego

Kolejny regał z  pomocami dydaktycznymi

Fot.: Joanna Sosnowska

– punktu wymiany informacji internetowego forum dyskusyjnego studentów i nauczycieli, opiekunów praktyk; forum dyskusyjne uruchomiono na stronie projektu. Pełniło ono przede wszystkim rolę miejsca przepływu informacji związanej z praktykami, z którego korzystali głównie studenci. Analiza wątków założonych na forum (w listopadzie minionego roku były 63 wątki: 35 w grupie przedszkola i 28 w grupie szkoła) świadczy, że ich tematyka oscylowała wokół wielu aspektów pracy placówek przedszkolnych i szkolnych, ale dotyczyła także studenckiej codzienności

Oceniając działalność Centrum Wsparcia Metodycznego Nauczycieli i Studentów należy stwierdzić, że największym zainteresowaniem cieszyła się możliwość skorzystania z bazy dydaktycznej umieszczonej w pracowni. Wyodrębniono tutaj cztery zespoły: publikacje krajowe i zagraniczne; pomoce dydaktyczne; filmy metodyczne i programy multimedialne. Poszczególne zespoły usystematyzowano w oddzielnych katalogach ułatwiające korzystanie z zasobów centrum. Każda publikacja, pomoc naukowa, film czy program multimedialny miały własną kartę katalogową, w której odnotowywano imię i nazwisko oraz datę wypożyczenia i zwrotu danej literatury czy też pomocy naukowo-dydaktycznej. Tak prowadzona ewidencja pomagała również określić liczbę wypożyczeń dokonanych w ciągu roku akademickiego.

Zgromadzone w pracowni centrum publikacje krajowe i zagraniczne dotyczyły przede wszystkim problematyki obecnej w obszarze edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej: o charakterze naukowym, metodologicznym i metodycznym, ale sięgały również poza tę płaszczyznę – do dziedzin wiedzy z zakresu psychologii, socjologii, etyki, filozofii, historii czy prawa. Wybór tego rodzaju literatury, traktowanej jako pomoc w kształceniu przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji, podyktowany był formułowaną przez dzisiejszych pedagogów wizją współczesnego nauczyciela; od którego oczekuje się otwartości, refleksyjności, odwagi, elastyczności, empatii, ale także profesjonalizmu determinowanego wiedzą i umiejętnościami.

Jeszcze jeden zestaw pomocy dydaktycznych

Fot.: Joanna Sosnowska

Pomoce dydaktyczne zakupione do pracowni centrum zostały pogrupowane pod kątem ich rodzaju i funkcji. Utworzono więc odrębne działy: edukacji polonistycznej, matematycznej, przyrodniczej, geograficznej, muzycznej, ruchowej i manualnej, gdzie umieszczono materiał dydaktyczny przystosowany, ale i niezbędny do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Wśród pomocy naukowych znajduje się materiał demonstracyjny (np. model ucha, serca, szkielet człowieka, flagi państw Europy, alfabet glotto) do pracy w grupach, nawet 30-osobowych (np. klocki Dienesa, klocki logo, liczydła, pacynki, lusterka, szarfy, woreczki, kolorowe chusty) lub do działań indywidualnych (np. materiał rozwojowy Montessori, mikroskop). Warto nadmienić, że w kompletowaniu pomocy znaczący udział mieli nauczyciele i studenci, którzy wskazywali konkretne potrzeby w tym zakresie. Całkowity budżet projektu na działalność centrum przewidywał kwotę 412 tys. zł.


W okresie realizacji projektu pracownia usytuowana na Wydziale Nauk o Wychowaniu cieszyła się dużym powodzeniem. Z jej zaplecza korzystali głównie studenci, chociaż nie brakowało nauczycieli, także akademickich. Stworzono miejsce, w którym osoby przygotowujące się do praktyki pedagogicznej, a więc do zawodu, miały możliwość wzbogacenia własnej wiedzy poprzez kontakt ze specjalistami, a także szansę na wykorzystanie okazji do samodzielnych poszukiwań i zdobywania doświadczeń. Warto nadmienić o jeszcze jednym aspekcie – o wartości, jaką dawało wspólne przebywanie w pracowni; zespołowa praca, rozmowa w grupie, podpatrywanie ciekawych rozwiązań, wspólne projektowanie działań, a więc wspólne uczenie się.

Joanna Sosnowska