Łódź Szekspirowi

02-07-2014

Uroczyste otwarcie wystawy Łódź Szekspirowi w 450. rocznicę urodzin odbyło się 7 kwietnia w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego w pierwszym dniu XIV Festiwali Nauki, Techniki i Sztuki. Ekspozycja stanowiła jeden z jego programowych elementów.

W szekspirowską atmosferę wystawy wprowadziła jej gości prof. Krystyna Kujawińska Courtney; szekspirolożka, kierownik Międzynarodowego Centrum Badań Szekspirowskich (MCBS). Następnie głos zabrali prof. Antoni Różalski, prorektor UŁ ds. nauki oraz prof. Tomasz Domański, dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, którzy od momentu powołania przy UŁ Międzynarodowego Centrum Badań Szekspirowskich wspierają jego działania. Z kolei Mariola Augustyniak, zastępca dyrektora Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego zaprezentowała kolekcję szekspirowską w zbiorach BUŁ.

zdjęcie do artykułu

Fragment plakatu poświęconego wystawie Łódź Szekspirowi w 450. rocznicę urodzin

Do powstania wystawy przyczynili się m.in. Katarzyna Jasińska, kierownik działu literackiego Teatru Wielkiego, studenci Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych oraz Wydziału Filologicznego. Kuratorki ekspozycji, objętej honorowym patronatem prezydent Łodzi oraz rektora UŁ, postawiły sobie przede wszystkim za cel ukazanie obecności Szekspira w łódzkiej kulturze. W poszukiwaniu szekspirowskich śladów wyruszyły m.in. do łódzkich teatrów: najstarszej w mieście sceny – Teatru im. Stefana Jaracza, Teatru Powszechnego, Teatru Nowego im. Kazimierza Dejmka oraz Teatru Wielkiego. Kierownictwa teatrów pozytywnie zareagowały na inicjatywę MCBS.

Warto wspomnieć, że właśnie w trzech łódzkich teatrach odbyły się polskie prapremiery dzieł elżbietańskiego dramatopisarza: Henryka V w Teatrze Powszechnym (1970), Henryka VIII w Teatrze Nowym (1978) oraz Tytusa Andronikusa w Teatrze im. Stefana Jaracza (1986), co zostało uwzględnione w bogatej galerii dokumentującej historię łódzkich przestawień szekspirowskich. W skład ekspozycji weszły ponadto materiały z wybranych spektakli szekspirowskich na łódzkich scenach. Szczególną atrakcję stanowiły kostiumy i rekwizyty udostępnione przez dyrekcję Teatru im. Stefana Jaracza. Bogatym repertuarem przedstawień zrealizowanych na podstawie tekstów szekspirowskich może poszczycić się Teatr Wielki, który użyczył zdjęcia i programy z tych spektakli. Również Filharmonia Łódzka im. Artura Rubinsteina przekazała interesujące materiały ze swojego repertuaru, świadczące o licznych inspiracjach muzycznych twórczością Szekspira. Osiągnięcia w promowaniu twórczości Szekspira (zdjęcia z przedstawień dyplomowych) zaprezentowała także Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera.

Znakomita część wystawy poświęcona była zbiorom tłumaczeń dzieł Szekspira z wieku XIX i XX, najnowszym wydaniom z kategorii: cytaty z Szekspira albo Szekspir o miłości czy też muzyczne wariacje szekspirowskie, udostępnione z zasobów Biblioteki UŁ. Ważną część stanowiły polsko- i anglojęzyczne prace dotyczące twórczości Szekspira autorstwa łódzkich badaczy. Ponadto w galerii szekspirowskiej znalazła się gablota prezentująca łódzkie kontakty z twórczością prof. Jana Kotta, który otrzymał na Uniwersytecie Łódzkim stopień doktora. Jego dorobek naukowy związany z Szekspirem jest znany i ceniony na świecie, w tym jego monografia Szekspir współczesny (1965), która została przetłumaczona na pięćdziesiąt dwa języki.

zdjęcie do artykułu

W szekspirowską atmosferę ekspozycji jej gości wprowadza prof. Krystyna Kujawińska Courtney (pierwsza z lewej)

Fot.: Filip Jesionek

Istotnym elementem ekspozycji było zaprezentowanie kolekcji wybranych adaptacji filmowych inspirowanych dramatami Szekspira. Spośród tysięcy interpretacji filmowych na potrzeby wystawy wybrano około dwudziestu najbardziej rozpoznawalnych filmów. I wreszcie trzeba wspomnieć o najbardziej zaskakującej gablocie, która odsłoniła nowe oblicze Szekspira. Chodzi o Szekspira w popkulturze, czyli pewien wizerunek na sprzedaż czy ikonę, którą w ostatnich czterech dekadach stał się dramatopisarz ze Stratfordu nad Avonem. Przemysł rozrywkowo-komercyjny także ma do zaoferowania swojego Szekspira w postaci gadżetów (kubki, breloczki, biżuteria, magnesy, ołówki, notesy, apaszki, gry planszowe), co nie mogło umknąć uwadze kuratorek wystawy, ponieważ składa się na istotny element funkcjonowania barda w kulturze współczesnej.

zdjęcie do artykułu

Panel szekspirowski dla młodzieży licealnej cieszył się dużym zainteresowaniem uczniów

Fot.: Filip Jesionek

W związku z tym zjawiskiem badaczki z MCBS przygotowały w dniu otwarcia ekspozycji panel szekspirowski dla młodzieży licealnej nt. Szekspir w popkulturze: film, reklama i gry komputerowe dla młodzieży licealnej, który stanowił również jeden z punktów programu tegorocznego Festiwalu Nauki, Techniki i Sztuki w Łodzi. Podczas sesji prowadzonej przez prof. K. Kujawińską Courtney, dr Magdalena Cieślak, dr Agnieszka Rasmus i dr Monika Sosnowska starały się odpowiedzieć na pytanie czy Szekspir jest pop, czyli w jaki sposób popkultura wykorzystuje dzieła Szekspira, by dotrzeć do współczesnego odbiorcy; jakie dzieła Szekspirowskie są najczęściej wykorzystywane w popkulturze; które postaci z dramatów Szekspira występują w reklamach? Jakie jego dzieła przyciągają widzów do kina; oraz jakie cytaty Szekspirowskie pojawiają się w  grach komputerowych?


Zainteresowanie sesją oraz ekspozycją świadczą o niesłabnącej popularności angielskiego dramaturga w kulturze polskiej, w tym również łódzkiej, z którą jego osobą i twórczość są związane od dawna i na wiele sposobów, co – jak sądzą kuratorki wystawy – z sukcesem prezentowała jubileuszowa galeria szekspirowska.

Monika Sosnowska