Bilans niemieckiego zjednoczenia

31-05-2016

Na zaproszenie Katedry Badań Niemcoznawczych na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego w dniach 21-22 kwietnia przybyli do Łodzi uczestnicy IV. ogólnopolskiej konferencji naukowej nt. 25 lat niemieckiego zjednoczenia. Obrady poświęcone były ocenie doświadczeń Republiki Federalnej Niemiec w okresie ostatniego ćwierćwiecza, które dla połączonego państwa przyniosło liczne wyzwania i okazało się trudniejsze, niż wyobrażano to sobie w euforii roku 1990.


O jakości niemieckiego zjednoczenia, jego osiągnięciach i deficytach, debatowali badacze licznie przybyli z uznanych polskich ośrodków naukowych, m.in., z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Opolskiego, Uniwersytetu Zielonogórskiego, Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Instytutu Zachodniego w Poznaniu, Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Akademii Finansów i Biznesu Vistula w Warszawie oraz Akademii Humanistycznej w Pułtusku.

Wolfgang Templin, gość honorowy konferencji (z prawej) i dr Ernest Kuczyński z Katedry Badań Niemcoznawczych z UŁ

Fot.: Joanna Ciesielska-Klikowska

Konferencję otworzyli prof. Tomasz Domański, dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych oraz prof. Krzysztof A. Kuczyński, kierownik Katedry Badań Niemcoznawczych UŁ.

Podczas dwudniowych obrad wygłoszono łącznie piętnaście referatów w czterech sekcjach, podzielonych według następujących kręgów tematycznych: polityka wewnętrzna i zagraniczna, polityka energetyczna i ochrona środowiska, problemy społeczne oraz stosunki polsko-niemieckie. Głównym zamierzeniem organizatorów było podjęcie tematu zmieniającej się roli Niemiec na arenie europejskiej i światowej, także w kontekście pojawiających się często postulatów zwiększenia niemieckiego zaangażowania w proces rozwiązywania problemów w skali globalnej i regionalnej. Spotkanie niemcoznawców, politologów, germanistów i historyków stworzyło również okazję do głębszej refleksji nad jubileuszem dwudziestopięciolecia podpisania Traktatu o Dobrym Sąsiedztwie i Przyjaznej Współpracy między Republiką Federalną Niemiec i Rzeczpospolitą Polską, a tym samym przedyskutowania kwestii relacji polsko-niemieckich i zastanowienia się czy wspólnota interesów krajów znad Odry nadal istnieje i jakie są perspektywy jej rozwoju.

Przerwa w obradach; na zdjęciu od lewej: prof. Krzysztof. A. Kuczyński, Wolfgang Templim, prof. Tomasz Domański

Fot.: Joanna Ciesielska-Klikowska

Zakończeniu obrad poszczególnych paneli towarzyszyły ożywione debaty. Zgodnie podkreślano fakt, iż przełom 1989/90 był dużym sukcesem politycznym, zaś zjednoczenie wschodnich i zachodnich Niemiec ziszczeniem marzeń wielu obywateli znad Renu i Szprewy, to jednak cena połączenia – zarówno w ekonomicznym, jak i społecznym wymiarze – znacznie przewyższyła wszelkie prognozy. Ponadto szczególną uwagę zwrócono na analizę najważniejszych dylematów współczesnych Niemiec, jak kryzys imigracyjny, polityka energetyczna i współpraca z Rosją, mozaika wyznaniowa, problemy społeczeństwa wielokulturowego, sytuacja na scenie politycznej, w tym upadek partii FDP czy sukcesy wyborcze Alternative für Deutschland.

Warto podkreślić, iż wiele referatów bazowało na aktualnych materiałach źródłowych, kwerendach w archiwach niemieckich i bezpośrednich kontaktach z osobami i placówkami w RFN. Z jednej strony przyczyniło się to do rzetelnej analizy bieżących, wielostronnie uwarunkowanych zjawisk politycznych, społecznych i gospodarczych – zachodzących w dziś u naszych zachodnich sąsiadów – z drugiej zaś pokazało, że konferencja organizowana przez Katedrę Badań Niemcoznawczych słusznie nazywana jest ważną częścią składową polskiego niemcoznawstwa, poświęcającego coraz więcej uwagi właśnie wydarzeniom z Republiki berlińskiej.

Gościem honorowym konferencji był Wolfgang Templin, działacz opozycji demokratycznej w NRD, uznany publicysta i autor, ekspert ds. stosunków polsko-niemieckich, spraw niemiecko-niemieckich a także ukraińsko-rosyjskich; w latach 2010–2013 kierownik Fundacji im. Heinricha Bölla w Warszawie, odznaczony, m.in., Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i medalem Europejskiego Centrum Solidarności.

Z perspektywy świadka historii, gość z Niemiec, wygłosił wykład podsumowujący dwudziestopięciolecie niemieckiego zjednoczenia, odnosząc się, m.in., do wydarzeń z przełomu 1989/90, nadziei mieszkańców byłej NRD, specyficznych warunków traktatu zjednoczeniowego, trudności w przezwyciężaniu niechęci i obaw, pomocy ze strony RFN. Prelegent podsumował również własne doświadczenia z Polską i Polakami, okiem eksperta spojrzał na obecne wyzwania i zagrożenia w stosunkach polsko-niemieckich, a ponadto nakreślił perspektywy dla sąsiedzkiego dialogu.

Należy dodać, że w podsumowaniu obrad wysoko oceniono konferencję, sytuując ją wśród najważniejszych tegorocznych wydarzeń niemcoznawczych w Polsce. Z całokształtem rozważań zawartych w wygłoszonych referatach będzie można się zapoznać po opublikowaniu tomu pokonferencyjnego pod koniec tego roku.

Ernest Kuczyński