Zmarł laureat Oskara, doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego

02-12-2016

W wieku dziewięćdziesięciu lat 9 października zmarł w Warszawie Andrzej Wajda. Uniwersytet Łódzki nadał Mu w roku 2002 tytuł doktora honoris causa. Rada miejska przyznała reżyserowi tytuł honorowego obywatela Łodzi.


Początkowo studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, później zdecydował się jednak porzucić tę uczelnię i w 1949 r. został przyjęty na Wydział Reżyserii w łódzkiej Szkole Filmowej.

Fot. Mariusz Kubik

Jego pełnometrażowym debiutem fabularnym było Pokolenie na podstawie powieści Bohdana Czeszki, z plejadą polskich aktorów: Tadeuszem Janczarem, Tadeuszem Łomnickim i Zbigniewem Cybulskim. Międzynarodowym sukcesem okazał się Kanał, nawiązujący tematycznie do powstania warszawskiego. Film został nagrodzony Srebrną Palmą na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, uznano go również za inicjujący polską szkołę filmową. Reżyser wrócił do tematyki podziemia niepodległościowego w Popiele i diamencie (1958) z brawurową rolę Zbigniewa Cybulskiego jako Maćka Chełmickiego. Międzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych przyznała filmowi nagrodę FIPRESCI.

W późniejszych latach A. Wajda przeniósł na ekran dzieła literackie, wśród których znalazły się, m.in., Popioły, Brzezina, Wesele, Ziemia obiecana , Panny z Wilka , Pan Tadeusz . W ogólnopolskiej ankiecie, którą z okazji 120-lecia kina przeprowadziło Muzeum Kinematografii w Łodzi wraz z Katedrą Historii i Teorii Filmu Uniwersytetu Łódzkiego, Ziemia obiecana została uznana filmem wszech czasów.

Był jednym z współtwórców kina moralnego niepokoju , piętnującego społeczne stosunki w Polsce. W tym cyklu powstały filmy Człowiek z marmuru i jego kontynuacja Człowiek z żelaza (nagrodzony Złotą Palmą w Cannes), osadzone w tematyce społecznej, demaskujące złudę socjalizmu.

Wśród ostatnich dokonań artysty znalazły się: dramat historyczny Katyń; Tatarak, luźno nawiązujący do opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza oraz filmowane na ulicach Łodzi Powidoki, poświęcone schyłkowym latom malarza Władysława Strzemińskiego, twórcy unizmu i pionierowi konstruktywistycznej awangardy. Powidoki będą reprezentować Polskę w tegorocznej walce o Oskara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Twórczość Andrzeja Wajdy silnie nawiązuje do symbolizmu i romantyzmu, jest próbą rozrachunku z mitami polskiej tożsamości narodowej. Za swoje filmy był wielokrotnie nagradzany, m.in., Oskarem za całokształt twórczości i Złotym Lwem za  Człowieka z żelaza na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji.

Jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów, mistrz kina, pochowany został 19 października w rodzinnym grobowcu na cmentarzu na Salwatorze w Krakowie.

Oprac.: (sb)